Assos’ta bilimsel anlamda ilk kazı 1881’de Joseph Thatcher Clarke ve Francis Hanry Bacon başkanlığında Amerikan Arkeoloji Enstitüsü tarafından başlatılmış olup 1883 yılında tamamlanmıştır.

Assos’u tarihte Midilli’lerden sonra Persler ele geçirmiş. İskender’in Persleri yenmesi ile sırasıyla Roma ve Bizans İmparatorlukları hakimiyetlerinden sonra 14. yy. başları 1330’larda Osmanlı İmparatorluğu egemenliği altına girmiştir.

Assos aynı zamanda gelmiş geçmiş en büyük filozoflardan birisi olan Aristoteles’in yaşadığı yerler arasındadır. Aristoteles araştırmalarının bazılarını burada yapmış yine burada felsefe okulu kurmuş, felsefe eğitimi vermiş. Ayrıca Assos’un hükümdarı Hermias’ın yeğeniyle evlenmiş, bu evlilikten çocukları da olmuştur. Ama Aristo’nun asıl amacı Plato’nun Devlet (Republic) sözünü ettiği ideal devlet şeklini hayata geçirmek maksadıyla buraya gelmesidir.

Athena Tapınağı Felsefe tarihinin ünlü filozoflarına ev sahipliği yapması ile meşhur kentin en yüksek noktasında ki şehrin koruyucusu Tanrı Athena’ya ithafen Arkaik çağ’da yapılmış ilk Dor tapınağıdır. Adını Zeus’un kızı ve 12 Olympos tanrısından biri olan Athena’dan almış olup, yapımının M.Ö 500 yıllarında olduğu iddia edilmektedir. Mimari açıdan kabartmalı frizlere sahip olması dikkat çekicidir.

Tapınağın frizlerinde hayvan mücadelesi sahneleri konu edilmiştir. Assos antik kent’te görülecek yerler arasında Roma dönemi antik tiyatro, nekropol (mezarlık), agora ve surlar vardır.

The post Assos Antik Kenti first appeared on Gezgin Çift.]]> https://www.gezgincift.com/assos-antik-kenti/feed 0 https://www.gezgincift.com/kucukkuyu https://www.gezgincift.com/kucukkuyu#respond Wed, 08 Jun 2016 15:37:11 +0000 http://localhost/wordpress/?p=4121 Küçükkuyu ile tanışmam 1992 yılında başladı. O tarihten bu yana bilfiil her yaz mutlaka gelirim buraya. İlk geldiğimiz yıl deniz kenarında ufak bir pansiyonda kalmıştık. Sonra bizimkiler burayı çok sevmiş olsa gerek hemen bir yazlık aldılar. Tabi bize soran yok beğendik mi beğenmedik mi diye ne de olsa çocuğuz ya fikrimizin ne önemi var  Tabi işin şakası […]

Vapur iskeleye yaklaştıkça yeşilden nasibini almamış kuru bir ada üzerine kurulu Bozcaada Kalesi heybetiyle sanki gelen ziyaretçilere hoşgeldin der gibidir.

Vapurdan aracımızla çıkıp kalenin arkasındaki ücretsiz otoparka park edip adayı yürüyerek keşfe çıktık. Adanın 11 koyu, 11 burnu ve çevresinde 13 ufak adası vardır. Bozcaada’nın tamamı doğal ve tarihi sit alanı olduğundan ada da Anıtlar Kurulu izni olmadan hiçbir şey yapılamamaktadır.

Ada Tarihi Hakkında Kısa Bilgi :

Bozcaada, Yunan tarihçi Heredot’a göre Tenedos olan ada eski tarihlerde Persler ve sonrasında Romalıların egemenliğinde iken Roma İmparatorluğunun yıkılması ile Bizans İmparatorluğunun egemenliği altına girmiştir. Ticari faaliyetlerine yararlı olacağı için Ceneviz ve Venedikliler adayı ele geçirebilmek adına birbirleriyle rekabet içine girmişlerdir. Osmanlı egemenliği altına giren ada I. Dünya Savaşı ile yine başka devletlerin himayesine girmiş olmasına rağmen 24 Temmuz 1923 yılında imzalanan Lozan Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti’nin olmuştur.

Bozcaada Türkiye’nin 3. büyük adasıdır. Ancak büyük diye aklınızdan bir günde nasıl gezerim diye kaygınız olmasın. Denize girmeyecekseniz ada 1 tam günde rahatlıkla gezilebilir.

Adanın sağ tarafı Rum sol tarafı Türk mahallesidir. Türk mahallesinin olduğu bölgede daha çok pansiyon ve oteller bulunurken Rum mahallesinde cafeler, restaurantlar (balıkçı-meyhane) bulunuyor. Rum mahallesinde bugün topu topu 10 hane Rum yaşamaktadır.

Kahvaltı için Eski Kahve’ye gidip serpme kahvaltımızı yaptık. Çay eşliğinde gazetemizi okuyup gezmeye hazır hale geldik. (Adres: Ziraat Bankasının karşı sokağından girince sağ köşede. Ücret : 2 kişi 30 TL) Eski Kahve Türk bölgesi tarafında olduğundan ilk bu bölgeyi gezmekle başladık. Bozcaada kitapçısı, çeşmesi, pansiyon ve otelleri, balıkçı kahveleri derken kendimizi Ada Cafe’nin ününü duyunca kahve keyfimizi bu mekana sakladık.

Kakuleli, damlasakızlı ve mercanköşklü türk kahvesi çeşitlerinden biz damla sakızlıyı tercih ettik. Yanında ikram edilen gelincik lokumu ile ağzımızı tatlandırdıktan sonra sıra geldi Ada Cafe’nin Bozcaada’ya hediye ettiği ünlü gelincik şerbetine. Büyük bir kadeh içinde, kırık buzlar eşliğinde servis edilen bu şerbet inanın denemeye değer. Denemezseniz pişman olursunuz! (Adres: Ziraat Bankasını solunuza alıp ilerleyince vardığınız meydanın solunda. Ücret: 2 damla sakızlı türk kahvesi, 2 gelincik şerbeti 20 TL, bir paket gelincik lokumu 7,5 TL)

Kahvaltı, kahve, şerbet sonrası keyif kotamızı doldurup Rum mahallesinde ki ara sokaklara daldık. Bu bölgede de pansiyon bulmak mümkündür. Adanın sağ tarafı daha sevimli, daha renkli ve daha dekoratif. Pastel renkli kapılar-pencereler, onların önünde bekleyen sevimli kediler, saksıları süsleyen rengarenk çiçekler, sokakları gölgeleyen ağaçlar ve adanın bu bölgesine can veren Rum meyhaneleri ile vaktinizin büyük kısmını harcamak için yeterli bir çok sebep bulabileceğiniz bir bölgedir burası. Rum mahallesinin sokaklarında objektifimize takılan güzel kareleri fotoğraflayarak arabamızın bulunduğu otoparka vardık.

Yürüyüş rotamızı sonlandırıp adayı arabayla turlayıp plajlarını görmek için yavaş yavaş bağların arasından ilerliyoruz. Önümüze çıkan Ataol plajına girip bungalowlar hakkında ücret bilgisi alıp sahilini gezdik. Biz gittiğimizde sezonu dolayısıyla oteli kapattıklarını söyleyen görevliye bungalow fiyatını da sorduk. Bungalow olarak 350 TL ister 1 kişi ister 4 kişi kalın fiyatlar bungalow için veriliyor.

Taşlık plajı ve denizi olan sahili var. Ataol’dan Ayazma’ya giderken Mermerburnu Mevkii’ndeki Akvaryum koyu adından da anlaşılacağı gibi ismini denizinin akvaryum gibi olmasından almıştır.

Buradan adanın en bilinen plajı Ayazma’ya gittik. Tüm gün plajda vakit geçireceklerin yemek tercihleri için bir çok restaurant cadde üzerinde yer alır. Bunlar Vahit’in Yeri, Koreli’nin Yeri, Thenos Restaurant ve Bozuran Restaurant’tır. Habbeler koyundaki Mitos plajından sonra adanın meşhur Çiçek Pastanesine gittik.

Çay eşliğinde kavala ve badem ezmeli kurabiyesini tattık. Pastanenin tüm ürünleri taze ve lezzetliydi fakat Kavala kurabiyesi yerine badem ezmeli kurabiyesini tavsiye ediyoruz. Edirne’de Kavala kurabiyesinin en hakikisini yemek varken burada değişik tatlar denemenin faydası olur diye düşünüyoruz. Badem ezmeli kurabiyeyi o kadar beğendik ki akşam çayın yanına bile paket yaptırmayı ihmal etmedik

Akşam 18:00 feribotu ile geri döneceğimiz Küçükkuyu’ya 63 km daha yolumuz olduğu için hem yolda acıkmamak hem de Bozcaada mezelerini tatmak adına Rum mahallesindeki Sandal Restaurant’a gittik. Ege meze, elmalı semizotu, kabak çiçeği dolması, deniz börülcesi ve kalamar dolması’nın (kalamar içinde erimiş peynir ile) yanında rakı ve Talay şarabı ile lezzetin doruklarına ulaştık adeta. Yemeğin üzerinde Bozcaada’ya gelinip yenilmesi gereken bir diğer tat olan Sakızlı Muhallebimizi de yedikten sonra Adanın merkesindeki Polente’de adaya veda etmeden önce son içkimizi içelim diye düşünürken aklımıza günbatımı geliyor. Alelacele rüzgar güllerinin bulunduğu adanın batı ucuna yaklaşık 7 dakika da varıyoruz. Ama biz varmadan gün çoktan battığından yüzümüz düşük iskeleye doğru yönelip dönüş için feribot sıramıza girdik.

Günübirlik Bozcaada Harcamalarımız:

Kahvaltı : 30 TL

Ada Cafe : 27,5 TL

Çiçek Pastanesi : 9,5 TL

Sandal Restaurant : 95 TL

Feribot (Gidiş-Dönüş) : 58 TL

İç & Ye & Gör

Damlasakızlı Türk kahvesi iç

Gelincik şerbeti iç

Badem ezmeli kurabiye ye

Ege meze ye

Corvus/Talay şarabı iç

Günbatımını izlemek için polente fenerine git

Polente cafe de içkini yudumla

Bozcaada kitapçısını gör

Restaurantlar

Kapı 14

Limonsteak House

Lodos Restaurant

Martı Restaurant

Mor Meyhane

Salkım Restaurant

Sandal Restaurant

Simyon Meyhane

Tenedos Balık Evi

Dionysos Meyhane

Cafeler

Polente Cafe

Fuska Bar

İskele Sancak Cafe

Adalı Gurme

Oda Cafe

Çınaraltı

Ada Cafe

Çiçek Pastanesi

Zeus Altarı olarak bilinen Adatepe köyünün yanıbaşında yer alan kaya parçasını görmek için her yıl binlerce ziyaretçi gelirken gezi sonrası Adatepe köyünün meydanında ya çay içip yada üstün körü bir bakınıp yollarına devam ederler. Köy Kazdağı’nda (İda) 3 yamaç arasında bulunan bir tepe üzerine kurulmuştur. Köyde yeni ev yapılmasına izin verilmemekte mevcut evler eskiye uygun restore edilmekte yine yıkılmış olan evlerde köydeki mimariye uygun baştan yapılmaktadır. Köyün en eski yapısı 250 yıllıktır.

Köy’e Türklerin yerleşimi Selçuklular döneminde başlamıştır. Rumlar ve Türklerin beraber yaşadığı köyde mimari yapıların farklılıkları da gözle görülür. Kurtuluş Savaşı sonrası birlikte yaşamakta olan Rumlar mübadele ile Yunanistan’a gitmek zorunda kalmışlardır. Girit ve Midilli’de yaşan Türkler ise buraya getirilmiştir.

Ticaretin sahil kesimi üzerinden görülmesi ile köy halkı evlerini bırakıp para kazanma uğruna köylerini terk etmiştir. Uzun yıllar bakımsız kalan evler ise zamanla yıpranmaya hatta yıkılmaya bile başlamıştır. Günümüzde köyde yaşayan 40 hane bulunmaktadır.

Ege kıyısına 3.5 km uzaklıktaki tarihi köye girer girmez kır kahveleri karşılıyor bizi. Oturup bir şeyler içmeden önce köyün taşlı ve dar yollarından onlarca yıllık tarihi taş evlerin arasında dolaşıyoruz. Köyü gezdikten sonra tepede ki düzlükte Selçuklu yapımı Cami’nin arkasında yeşilliklere uzanıp Ege denizine karşı ister kitabınızı okuyun ister hiçbir şey düşünmeden kendinizi yalnız manzara ve doğaya bırakın. Sonra köyün terkedilmiş Taş Mektebine gidin. 1974-185 yılları arasında hizmet veren okul öğrenci sayısındaki yetersizlikten dolayı kapatılmıştır. 1997 yılında Çanakkale Valiliğinden kiralanan okul restore edilerek bugün bir çok sergi ve seminerlerin yapıldığı etkinlik alanına dönüştürülmüştür.

Ege’nin mavisi ve Kazdağının yeşilinin birbirine karıştığı Adatepe köyünde saatlerin nasıl geçtiğini anlamayacaksınız.

İstenmeyen ayrılık vakti geldiğinde köyün Çınarlı meydanındaki eski çınar ağacı altındaki kır kahvesinde ada çayımızı batmakta olan güneşin çınarın yaprakları arasından süzülerek yüzümüze vuran ışıltısı eşliğinde içiyoruz. Dilerseniz Dut dibi kahvesi de güzel bir seçenektir.

Yazımıza son vermeden köyün güzeli Refika’dan bahsetmeden olmaz

Köy’de yaşan rum güzeli Refika, Rumlar ve Türkler tarafından çok sevilen neşeli, cıvıl cıvıl, güzel mi güzel bir genç kızmış. Köyde ne zaman düğün olsa şarkı söyleyip, dans ederek köy halkını eğlendirmeyi çok severmiş. Köylüler Refika’yı o kadar severmiş ki tarlada, bağda, bahçede Refika’nın şarkıları dinlenir olmuş. 1. Dünya Savaşından sonra mübadele nedeniyle tüm Rumlar gibi Refika’da köyü terk edip, Yunanistan’ın yolunu tutmak zorunda kalmış. Refika’nın gitmesiyle Türkler ciddi üzüntü içine girmiş ve ardından Refika adına türküler yakılmaya başlanmış. Adatepe zeytinyağ müzesinin kurucuları bu efsaneyi duyduklarında çok etkilenmiş olsa gerek Yunanistan’ın Sakız adasına giden ve orada yapılan güzellik yarışması sonucu 1. olan Refika’yı aramışlar. Ancak hiçbir ize rastlayamamışlar. Yalnız antika dükkanındaki güzel bir kız resmi ilgilerini çekmiş ve bu resmi Adatepe köyüne getirip köyün yaşlılarına göstermişlerdir. Yaşlılar resimdeki kızın Refika olduğunu söylemeleri üzerinde Refika zeytinyağı şişelerinde ve bir çok ambalaj üzerinde yerini almış bu sayede ölümsüzleştirilmiştir.

Adatepe Köyü’nde Konaklama

Adatepe’de az sayıda bulunan otellerin hepsi köyün mimari yapısı dışına çıkmadan restore edilerek ziyaretçilere doğa içinde rahat bir ortam sunmayı amaçlamıştır. Kalacağınız otel hangisi olursa olsun fiyatlar 2 kişi 250 TL’dir.

Zeushan Otel, Hünnap Han Butik Otel, Adatepe Pansiyonları

Adatepe Köyü’ne Nasıl Gidilir

Arabayla : Tekirdağ üzerinden gelirken Gelibolu’dan Lapseki’ye yada Eceabat’tan Çanakkale’ye feribot ile geçip İzmir yolunu takip ettiğiniz takdirde Küçükkuyu’ya varacaksınız. Küçükkuyu merkezde bulunan ışıkları geçtikten yaklaşık 50 metre sonra solda Adatepe tabelasından girip 3.5 km devam ettiğinizde köyün meydanına varıyorsunuz. Toplam mesafe 450 km.

Arabalı Deniz Otobüsü (IDO) : Yenikapı’dan Bandırma’ya geçip yine İzmir yolu takip edildiğinde Küçükkuyu’ya varmak mümkündür. Küçükkuyu merkezde bulunan ışıkları geçtikten yaklaşık 50 metre sonra solda Adatepe tabelasından girip 3.5 km devam ettiğinizde köyün meydanına varıyorsunuz. Toplam mesafe 230 km.

Otobüs : Bir çok firmanın Küçükkuyu’ya seferleri bulunmaktadır.

Assos, Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinin 17 km. güneyinde Behramkale köyünde Sappho’nun vatanı Midilli’nin tam karşısında; kuruluşu M.Ö 6. yy’a dayanan antik bir kenttir. Her ziyaretçi gibi sizin de burayı ziyaret etme amacınız öncelik olarak antik çağın önemli yerleşim merkezi olmuş Assos’un tarihine tanıklık edip,eşsiz manzara ve ambians içinde elinizde kadehleriniz ile gün batımını izlemek, Assos Limanda deniz kenarına kurulu şirin balıkçılardan birinde kendinize ziyafet çekmek,Taş evlerle süslü Arnavut kaldırımlı dar sokaklarda yürümek,gün içinde sıcaktan bunaldığınız anda mavi bayraklı tertemiz sularda serinlemek ve en önemlisi bunları yaşamak için ilk adım olan konaklayacak bir otele karar vermek olmalıdır.

Sizlere hikayesi çok güzel bir o kadar da kararlı olan Assos Alarga Hotel’i tanıtmak istiyoruz. Bundan 6 yıl önce Assos’un tarihi taş evlerinden olan bu ev sahipleri tarafından satılmak istenir. Ancak ailenin sevimli ve enerji dolu kızı evin satılmasını istemez ve burayı otele çevirmeye karar verir. İlk başta 3 oda ile hizmete açılan Assos Alarga bundan 1 önce bünyesine bir taş ev daha katıp oda sayısını 5’e çıkarıp ziyaretçilerine hizmetin ne olduğunu layıkıyla yerine getiren ve konforun sınırlarını zorlayan bir otel olmuştur.

Uzakdoğu ülkelerinde giden bilir her otel check-in sırasında misafirlerine hoş geldin içeceği ikram eder. Neden bizim ülkemizde de böyle jestler yapılmyor derken bizi şaşırtan bir sürprizle karşılaştık. 40 derece sıcak havada yoldan gelip otele kendimizi attığımız anda Ece’nin elinde buz gibi içeceklerle gelmesi günün bombasıydı.

Sevgili Ece ve eşi Burçak’ın enerjisi ve uyumu ile işletilen Assos Alarga Hotel sizlere sıkılmaya fırsat vermiyor. Bahçesinde, havuz başında, vadi manzaralı odanızın bahçesinde ya da otelin resepsiyonu diye anlandırılan insana rahatlama hissi veren beyazlara bürünmüş salonunda hoşça vakit geçirebilirsiniz.

Haaa bu arada unutmadan belirtelim! Assos’a gelmeden önce günlük plan, gezi rotası belirlemenize gerek yok. Tüm bunları Ece ve Burçak sizler için seve seve yapıyor. Nereye gitmeniz gerektiğini, nerede yemeniz gerektiğini, hangi köyleri ziyaret etmeniz gerektiğini hiç sıkılmadan anlatıp, günlük planınızı sizin için çiziyorlar.

Assos Alarga’da güne mutlu başlamamak imkansız gibi bir şey. Gittiğiniz otellerden alışkınsınızdır. Sevimsiz kahvaltı kuyrukları, hangi masayı kapsam muallakları ve tabaktaki o karmakarışık görüntü vs…… Ama Assos Alarga muhteşem lezzetleri ve sunumu ile sizlere her gün ayrı ortamda kahvaltınızı hazır eder. Çayınız, ekmekleriniz siz daha farkına varmadan defalarca tazelenir, Çeşit çeşit reçeller, zeytinler, peynirler, börekler, kekler ve daha fazlasıyla sizlere umduğunuzdan fazlasını veriyor.

Assos Alarga’da kapris yok, samimiyetsizlik yok, ilgisizlik yok!

Assos Alarga’da hizmet var, muhabbet var, güleryüz var, dostluk var!

Her odanın kendine has mistik havası olan Assos Alarga Odaları, “ORSA” – “BAKLA” – “VİYA” – “ANCORA” – “ONDA”

Assos Alarga Hotel Bilgileri

Tel : 0286 721 72 60

Mail : info@assosalarga.com

Assos Alarga Oda Fiyatları için buraya tıklayınız.

MÖ.1. YY. da Alexandreia Troas şehrinin ismi İmparator Augustus tarafından Colonia Augusta Troadensis olarak değiştirilmiştir.

MÖ. 4. YY. da Büyük İmparator Konstantin Alexandreia Troas’ın başkent olabileceğini düşünmüştür.

Alexandreia Troas şehri bir deprem sonucunda büyük ölçüde yıkılmıştır. Bugünkü kalıntılardan Tiyatro, Maldelik, Agora Tapınağı, Doğu kapısı, Herodes Atticus Hamamı ve Liman görülmeye değer bir durumdadır.

Herodes Atticus Hamamı

Anadolu’daki günümüze ulaşabilen hamam yapılarının en büyüklerinden bir tanesidir. MS. 2.yy. da, büyük bir deprem sonucunda yıkılmış olan hamam antik dönemin en zengin kişilerinden bir tanesi olan Atinalı Herodes Atticus tarafından yeniden yapılmıştır. 19.yy’ın başlarına kadar büyük bir kısmı ayakta olan yapı bir deprem sonucunda tekrar yıkılmıştır.

Müzeye girmeden önce duvardaki yazı dikkatimizi çekiyor bir yandan da ne güzel demiş Nazım dedirtiyor.

Müze binası yalnız 2 kattan oluşuyor ufakta bir bahçesi var. Bahçe’ye girdiğiniz anda Taş değirmen, Mengene ve diğer zeytinyağı üretimine yarayan tarihi eserler dikkatini çekiyor. Binanın giriş katında zeytinyağı saklama küpleri, taş değirmen sergilenmektedir. İkinci katında ise sabun kazanı, sabun mühürleri, sabun dökme ve kesme tavlası ile sabun bıçakları, sabunlar, sepetler, geleneksel zeytin kırma aleti olan değirmen taşı örnekleri, zeytin tasnif değirmeni ve kantar, ayak yağı teknesi, insan ya da hayvan gücüyle zeytin hamurundan yağ çıkartmaya yarayan ahşap burgu mengene, zeytinyağı üretimi esnasında yağın dibinde kalan tortuların arındırılması işini gören filtreler, antik çağlarda zeytin, tahıl, bal gibi ürünlerin saklanması amacıyla kullanılan amforalar, Dr. Atıf Atilla’nın büyük bir özenle yaptığı maket zeytinyağı değirmenleri ve presleri sergilenmektedir. Müze içerisinde sergilenmekte olan tüm eserler Türkiye’nin çeşitli illerinden özenle toplanıp bir araya getirilmiştir.

Tarihten Günümüze Zeytinyağı

İ.Ö 4000 : İlk zeytin ağacı Doğu Akdeniz’de muhtemelen Anadolu’da ehlileştirildi.

3000 : Ortadoğulu tüccarlar Kıbrıs ve Girit’e zeytini götürdüler.

2000 : Eski İsrail’de zeytinyağı Tanrı’ya zekat olarak sunuldu, tapınakların kutsal kandillerinde ve kutsama yağlarında kullanılmaya başladı.

1700 : Zeytin ağacı Mısır’a getirildi. Tutankamon zeytin dallarından taç giydi.

1500 : Zeytinyağı Girit’in dış ticaretinin temelini oluşturdu.

900 : Kaldıraçlı presler zeytinyağı elde etmek için kullanılmaya başladı.

600 : İtalya, İspanya, Fransa ve Kuzey Afrika zeytin ağacıyla tanıştı.

500 : Solom Atina’da zeytinyağı ile ilgili ilk yasal düzenlemeleri yaptı.

200 : Arşimet vidası (sonsuz vida) zeytinyağı preslerinde kullanılmaya başladı.

İ.S 30 : İsa Kudüs’e girerken zeytin dalları ile karşılandı.

200 : Roma barışı ile Akdeniz’de zeytinyağı üretimi ve ticareti altın devrini yaşadı.

1300 : Zeytinyağı Akdeniz kültürlerinin ortak temel yiyeceği haline geldi.

1550 : Leonardo da Vinci zeytinyağı presi tasarladı.

1600 : Peru, Batı Hint Adaları, Şili, Arjantin ve Meksika’da zeytin yetiştirilmeye başlandı.

1717 : Vincenzo Mela adlı İtalyan prina yıkama yöntemi ile prina yağı elde etti.

1820 : Zeytinyağı imalatında su gücü ile çalışan hidrolik pres kullanılmaya başlandı.

1887 : Vincent van Gogh zeytinliklerle ilgili bilinen 16 resim yaptı.

1927 : Kontinü sistemin öncüsü santrfüj zeytinyağı üretiminde kullanılmaya başladı.

Mitolojide Zeytin Ağacı

Anlatılan ve bilinen hikayeye göre Attika’da yeni bir kent kurulacaktır. Bu kentte kimin sahip olacağı hususunda Tanrılar arasında anlaşmazlık baş gösterince en yüce Tantı Zeus’un yönetiminde bir yarışma düzenleniyor. Zeus’un bu yarışmadaki şartı insanlığa en faydalı hediyeyi getiren kişinin yeni kurulacak kentin koruyucu tanrısı olacağıdır.

Yarışmada önce denizler tanrısı olarak bilinen Posedion üç çatallı mızrağını yere saplıyor. Mızrağın saplandığı yerde beyaz bir at çıkı veriyor. Sonraki Athena’dır. Athena ise mızrağını toprağa saplayınca topraktan gümüş yapraklı zeytin ağacı yeşeriyor.

Tanrılar tanrısı Zeus zeytin ağacı ve meyvesinin insanlığa sağlayacağı sayısız faydasını sezip yarışmanın galibini belirler. Kazanan Athena olmuştur. Kent kazananın ismini almıştır. Antik Yunan döneminde zeytin ağacının insanlığa Athena’nın bir hediyesi olduğuna bu hikaye nedeniyle inanılmaktadır.

Müzeyi gezdikten sonra bahçenin köşesindeki mağazayı sakın es geçmeyin. Zeytinyağından zeytine, sabundan vücut losyonlarına kadar zeytinyağı namına ne ararsanız var. Mağaza içinde denemeniz için masaya güzel bir sunum eşliğinde konulmuş zeytinleri ve zeytinyağını denedikten sonra ürünlerin kalitesine hak vereceksiniz.

Refika’nın Hikayesi

Şimdi de gelelim ürünler üzerindeki kadın fotoğrafının sırrına. Tüm ürünlerin üzerinde Refika’nın resimleri bulunuyor. Refikan’nın hikayesine gelince, 19 yy’ın sonu 20yy’ın başında Adatepe güzel mi güzel, neşeli mi neşeli, sesiyle ve dansıyla herkesi kendine hayran bırakan bir Rum güzeli Refika varmış. O vakitler Adatepe’de Türk ve Rum halkı beraber yaşamaktalarmış. Özellikle tarlada çalışırlarken halk Refika’nın şarkılarını dinler, düğünlerde Refika’nın dansıyla çok eğlenirlermiş.

1.Dünya Savaşının başlamasıyla tüm yurdu saran kara bulutlar Adatepe köyüne de gelmiş ve bu iki mutlu halkın arasında da kavgalar ve çatışmalar baş göstermiştir. Buna rağmen Refika Türkler tarafından çok sevilmeye devam edilmiştir. Savaşın sona ermesiyle Türk ve Yunan Hükümetlerinin aralarındaki anlaşma gereğince Rumlar Adatepe’yi terk edip Yunanistan’a yerleşmişlerdir. Refika’yı çok seven Türkler ise ona olan özlemlerini adına türküler yakarak devam ettirmişlerdir.

Refika’nın Yunanistan’ın Sakız adasına yerleşip burada yaşadığı hatta Yunanistan’ın ilk güzellik yarışmasında Kraliçe seçildiği rivayetleri üzerine Adatepe Zeytinyağı Müzesinin kurucuları Sakız Adasına giderek Refika’nın izini sürerler. Ancak hiç bir iz bulamamış olmalarına rağmen girdikleri bir antikacı dükkanında buldukları kadın resmine hayran olurlar ve bunu Adatepe Köyüne getirip köyün yaşlılarına gösterirler. Resmi gören köylüler “Evet bu Refika” derler. İşte Adatepe Köyünün efsanesi ve Adatepe Zeytinyağı Müzesinin simgesi olmuş Refika’nın öyküsü böyledir.

Anadolu’nun en önemli antik bölgelerinden biri olan Troas’ta yer alan Apollon Smintheus Kutsal Alan bölgenin bilinen en önemli kült merkezidir. Kutsal alan, beldenin kuzeybatısı ile kuzeydoğusu arasında kalan vadinin başlangıç eteklerinde, “Bahçeleriçi” olarak adlandırılan mevkide yer alır. Su yönünden zengin olan yöre, yeraltı kaynak suları ile beslenmektedir. Antikçağlarda oluşturulan yeraltı kanalları ile toplanan su günümüzde de belde halkı tarafından kullanılmaktadır. Su, Apolon kültü için vazgeçilmezdir. Anadolu’daki Apollon Kutsal Alanları’nın hemen hepsi kaynak sularının üzerinde kurulmuşlardır. Tanrı Apollon, kehanette bulunmak için her zaman suya gereksinim duymuştur. Kutsal alanın bu yörede kurulmuş olmadı da bu nedenle olmalıdır.

Jean-Baptiste Le Chevalier 1785 yılında Lekton-Babakale’den Alexandreia Troas’a giderken kutsal alanda yer alan tapınağın toprak üstünde kalan kalıntılarını görmüş ve arkeoloji dünyasına ilk kez Apollon Smintheus Tapınağı’nı duyurmuştur. 1853 yılında yöreye harita çalışması için gelen İngiliz Amiral R.N.Spratt, Tuzla’dan Gülpınar’a gelirken Öküzbaşı Mevkii’nde rastladığı yöre halkının verdiği bilgiler ışığında tapınağın kalıntılarına ulaşır. Spratt bulduğu yapının Apollon’a ait, Ion düzeninde yapılmış önemli bir tapınak olduğunu görür. Tapınak alanında gördüğü bir yazıt aracılığı ile tapınağın Fare-Smintheus kültüne ait olduğunu bilim dünyasına duyurur.

Spratt’tan sonra R.P. Pullan yöreye 1861 yılında gelir ve kazı yapma kararı alır. 1866 yılında kazılara başlar ve Ekim-Kasım ayları boyunca tapınakta çalışır. Pullan bu çalışmalarını Society of Diletantti cemiyeti adına yürütür ve Spratt’tan sonra Apollon Smintheus Tapınağı’nı bilimsel olarak arkeoloji dünyasına sunar. Pullan’dan sonra yöreye gelenler hakkında bilgilerimiz azdır. H.Scliemann, Külahlı-Gülpınar köyünden söz ederken Post-Homeriz Chrysa olarak adlandırır. Daha sonra 1900’lü yılların başında Troas-Çanakkale bölgesine Leaf ve Hasluck’un yapmış olduğu ziyaretler bölgenin tarihi ve coğrafi özellikleri ile ilgili sağlıklı bilgiler sağlar.

1866 yılında yapılmış ilk kazılardan sonra tapınak yüz yıl boyunca unutulur. 1966 yılındaki H.Weber’in araştırması ile tapınak tekrar hatırlanır. 1971-73 yılları arasında Çanakkale Arkeoloji Müzesi yörede sondaj çalışmalarında bulunur. 1980 yılından bu yana ise Gülpınar-Apollon Smintheus Kutsal Alanı ve yakın çevresinde kazı, sondaj, restorasyon çalışmaları; Kültür Bakanlığı adına Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Özgünel başkanlığında, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Restorasyon Anabilim Dalı ve MSÜ Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik Aanasanat Dalı öğretim üyeleri, öğrencileri ve köylülerin özverileri ile sürdürülmektedir.

1980 yılından bu yana sürdürülen kazı ve onarım çalışmaları maddi ve manevi yönden birinci derecede Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından desteklenmiştir. Kazılara Ankara Üniversitesi, Türk Tarih Kurumu, Ankara Turizmi Eski Eserleri ve Müzelerini Sevenler Derneği, Vakıflar Bankası, Garanti Bankası, The Chez Manhattan, Bank-İstanbul Genel Müdürlükleri ile Türkiye Turing Otomobil Kurumu, Home Center-Ankara, Atilla Doğan ve Öz-Ak Tavukçuluk-Ankara, Çanakkkale Seramik A.Ş maddi ve manevi yardımlarda bulunmuşlardır. 1998 yılından bu yana tapınak onarım çalışmaları Efes Pilsen’in katkılarıyla devam etmektedir. 1991 yılından beri Kültür Bakanlığı, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ile Çanakkale Valiliği İl Özel İdaresi Müdürlüğü tarafından tapınak ve çevre düzenlemesi çalışmalarına büyük ölçüde maddi ve manevi katkılar sağlanmıştır.

Mimari Yönü İle Tapınak

Arkeologlar, mimarlar ve sanat tarihçileri için Helenistik Çağ (İÖ 330-30) ve mimarisi çok sevilen, ilgi duyulan bir konu olarak karşımıza çıkar. Gülpınar Apollon Smintheus Tapınağı da konusunu Homeros’un İlyada destanından lan kabartmaları yanında, mimari tasarım ve stili ile de dikkatleri üzerinde toplanmaktadır.

İÖ 150 yıllarında İon stilinde yapılan tapınak kuzeybatı Anadolu’da, Troas bölgesinde bugün için tek örnektir. Tapınakta Helenistik Çağ Anadolu mimarlığına imzasını atan Mimar Hermogenes’in uyguladığı pseudodipteros (yalancı iki sıralı sütun) plan tasarımı kullanılmıştır.

Tapınağın ön ve arka cephelerinde 8, uzun kenarlarında ise 14’er sütun dizisi yer alır. Tapınağın ölçüleri; dar yüzler 23,20 m, uzun kenarlar ise 41,65 m olarak belirlenmiştir. Altyapısında üç farklı tür taş kullanılmıştır. Yapının temelleri, yöreye özgü volkanik tüf taşı ve andezit-bazalt taşı kullanılarak inşa edilmiştir. Temel üzerinde görünen tüm yüzeyler mermer malzeme kullanılarak kaplanmıştır. Tapınak üç bölümlü bir plana sahiptir. Bunlar giriş sırasıyla, pronaos (kutsal ön oda), naos (kutsal oda) ve opisthodomos (arka oda) olarak sayılabilirler.

Anadolu-Attik tip kaideler üzerinden yükselen 44 adet sütunun her biri üst üste konmuş 7 parçadan (tamburdan) oluşur. Yedinci sütun tamburları ise bezemelidir. Anadol’da nadir görülen bu figürlü sütun tamburları, üzerinde boğa başı+çelenk süsleri veya Homeros’un İlyada destanını anlatan mitolojik sahneler ile bezelidir. Bu son tamburun üzerine gelen başlık İon stilinde yapılmıştır. Sütunların üzerinden üst yapı elemanları olarak sırasıyla; inci dizisi ve yumurta sırasıyla taçlandırılmış arşitrav (baştaban) ile friz adı verilen ve üzerinde Yunanlılar ile Troyalılar arasında gerçekleşmiş olan Troya savaşlarını konu alan kabartmalı bloklar yer alır. Yapı daha sonra diş sırası (dentil), saçak (geinos), üçgen alınlık (pediment) ve kırma çatı ile son bulur. Tapınak yaklaşık olarak 5 katlı (15 m) bir apartman yüksekliğindedir. Marmara Adası mermerinden inşa edilen tağınağın mimarı ve yaptırıcısı bilinmemektedir.

İlyada ve Apollon Smintheus

Eski çağlarda Anadolu ve komşu ülkelerde çok tanrılı dine inanılırdı. Bu tanrılar çeşitli işlevleri, yetenekleri ve simgeleri olan insan biçiminde düşünülmüş hayali yaratıklardı. Apollon Smintheus da Anadolu kökenli bir tanrı olarak Gülpınar’da, Söke-Didim’de, İzmir Klaros-Ahmetbeyli ile Antalya Letoon ve Patara’da ve daha birçok yerde karşımıza çıkar.

Elimizdeki çeşitli yazılı kaynaklardan Apolon Smintheus hakkında en eski bilgiyi “Ey Smintheus, senin tapınağını çelenklerle hiç mi süslemedim” diyen rahip Chryses’in duası nedeniyle Homeros’tan işitmiş oluyoruz. Böylelikle büyük ozan bizi Apollon’un hem bir tapınağından hem de Apollon’un bir sıfatı olan Smintheus’dan haberdar etmektedir. Ayrıca İlyada’da yine Homeros’un dizelerinde Çanakkale-Troas bölgesi ile ilgili ‘Tenedos’un güçlü kralı Smintheus dinle beni’ sözcükleriyle de karşılaşmaktayız.

Troas kıyılarında Apollon’a küçük sunaklarda tapınıldığı ve onurlandırıldığı görülür. Gülpınar’daki tapınak ise yörenin en görkenli bilicilik merkezidir.

Apollo Smintheus insanları korur ancak gerektiğinde de cezalandırır. Bu işlevleri ile ilgili olarak antik yazar Polemon, Troas kentlerinden Chyrsa Apollon rahibinin yakışık almaz bir davranışı yüzünden kendisine hiddetlenen Apollon’un Chrysa halkına gönderdiği farelerle ekinlere zarar verdirterek rahibi ve halkını cezalandırdığından bahseder ve devam ederek rahibin, Apollon’u onurlandırmak için ona Smintheus adından bir tapınak yaptırdığını ve bu isimden gelen Smintheus sıfatını verdiğini söyler.

Diğer taraftan ‘fare’ anlamına gelen ve Apollon’u temsil eden ‘Smintheus’u ve Anadolu halkına karşı olumlu işlevini Homeros, İlyada destanında şöyle anlatır; Troia’ya savaşa giden Yunan ordusu yol üzerindeki kentleri yağmalar, kadın ve kızları kaçırır. Gülpınar’a – Chrysa’ya uğrayan Yunan ordusunun başındaki Akha kralı Agamemnon, Apollon Smintheus tapınağının rahibi Chryses’in kızı Chryseis’i odalık olarak kaçırır. Baba kızını almak için defalarca Agamemnon’a çıkar ve ona armağanlar, kurtarmalıklar götürür ancak kızı bir türlü geri alamaz. Tanrısı Apollon’a yakarır ve Chryseis’i geri getirmesini ister. Öfkelenen Apollon Yunan ordusuna okları ile farelerden bulaşan veba salgınını salar. Yunan ordusu vebadan kırılır. Odysseus’un gözetiminde Chrysa’ya-Gülpınar’a getirilir ve şükran olarak tanrı Apollon’a tapınakta kurbanlar kesilir.

Bu konular, tapınağın kabartmaları frizlerinde (relief) ve bezemeli sütunlarında ilk defa bir tapınağın mimari elemanlarında süsleme olarak karşımıza çıkar. Apollon burada kötülükleri cezalandırmıştır. Ayrıca farelere ve onların verdikleri zararlara karşı da insanlara yardımcı olur. Tahıllara ve ambarlara zarar veren fareleri de bu kez yine okları ile öldürür. Baba tanrı Zeus ile Leto’nun oğlu destanı İlyada’da Anadolu’lu olduğunu göstermiş ve Yunanlı tanrıça Athena’ya karşı Anadolulu’ların-Troialı’ların yanında olmuştur. Fare kültü ile ilk kez Troas bölgesinde onur gören Apollon, Troia savaşları boyunca önemli kararlarda tanrılar katından her zaman Troialı’ların yanında olmuştur.

Apollon Smintheus Tapınağı frizlerinde ve bezemeli sütunlarında İlyada destanında sözü edilen Troia savaşları ile ilgili çok öenmli olaylar anlatılmıştır; Troia Kralı Priamos’un oğlu Hektor’un, Akhilleus’un can dostu Patraklos’u öldürmesi; Akhilleus’un büyük öfkesi; annesi Tethis’in baba tanrı Zeus’dan oğlu için yeni silahlar istemesi ve oğluna Patraklos’un yasında silahları vermesi; Akhilleus ile Hektor’un kavgası; Hektor’un öldürülmesi ve Akhilleus tarafından arabasına bağlanarak Troia surları çevresinde sürüklenmesi ve Priamos, karısı Hekabe, kızı Kassandra ve gelini Andromakhe ile tanrı Apollon’un surlarda olayı seyretmesi ve İlyada’nın 24. bölümünde anlatılan Hektor’un karısı Andromakhe’nin kocası için yas tutma sahnesi ile destan biter. Sözünü ettiğimiz bu olayların hemen hepsi Smintheion kabartmalarında ünik olarak karşımıza çıkar, İlyada anlatımları çeşitli çağlarda vazolar üzerinde, duvar resimlerinde, mermer lahitlerde betimlenmişlerdir. Ancak bir tapınakta, ilk kez olarak Gülpınar Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nda karşımıza çıkar.

Hera dosdoğru yürüdü Gargaran doruğuna, İda’nın en yüksek tepesiydi bu. Bulutları devşiren Zeus onu gördü. Görür görmez aşk sardı düşünceli kafasını….

Homeros, İlyada

Homeros, İlyada destanında böyle bahseder Zeus’un Hera’ya aşık olduğunu. İşte Zeus Altarı Zeus’un Hera’ya aşık olduğu, yaşadığı, savaşları buradan izlediği yerdir.

Zeus Altarına giden patika yoldan Adatepe Köyü manzarası

Dede Tepe üzerindeki Zeus Altarı olarak adlandırılan büyük kaya parçasının işlenmesiyle oluşturulan yer Antik Yunan döneminde kurban törenlerinin yapılmakta olduğu mistik bir tepe. Altar’a kaya kütlesine oyulmuş merdiven sayesinde çıkıp oturma platformu, sunak nişlerini ve su sarnıcını görebilirsiniz. Sunağın yanındaki yöre halkının inanmakta olduğu yatır’da görülebilir.

Çanakkale Küçükkuyu ilçesinin yalnız 3 km uzağında bulunan Zeus Altarına bin yıllık zeytin ağaçlarının arasından dağ yolunu izleyerek varıyoruz. Adatepe Köyü’nden 500 metre geride girişi olan Zeus Altarı kapısından girdiğimiz anda zeytin ağaçları yerini çam ağaçlarının gölgesine bırakıyor. Uzunca bir patika yolu izledikten sonra varılabilen sunağa dilerseniz girişteki atlar sayesinde yorulmadan da gidebilirsiniz. Senelerce yürüyerek çıktığımız sunağa bu sefer at tepesinde gitmeye karar verdik. Kişi başı 10 TL vererek ilk at deneyimini yaşamam da buraya kısmet oldu

Akşam gün batımını şarap ve kadehlerini alıp sunağın altındaki kaya üzerine uzanıp Edremit Körfezi ve Lesvos (Midilli) adasının keyfini doyasıya çıkabileceğiniz otantik bir yerdir.

Bu manzarayı izlerken anın tadını mı çıkaralım yoksa yıllar geçtikçe kesilen zeytin ağaçlarının yerine gelen betonlaşmaya mı üzülelim bilemiyoruz. El atılmadık yer kalmadı bari Kaz Dağlarına el atmayın. Türkiye’nin en fazla oksijenini sağlayan güzelim tabiatı yok etmeyin!!!

Zeus Altarı girişi ücretsizdir.