Apsara dansı, sadece estetik bir sahne performansı değil; yüzyıllardır mitolojiyi, ruhani ritüelleri ve Kamboçya halkının kimliğini taşıyan bir sanat dili. Özellikle Apsara dansı, Khmer kültürünün en kutsal, en zarif ve en “anlam yüklü” ifade biçimidir. Bir nevi tarihsel hikâye anlatıcılığı… kelimelerin değil, parmakların ve bedenin konuştuğu bir şiir.

Angkor Wat tapınaklarının duvarlarını süsleyen binlerce Apsara figürü, bu dansın ne kadar kadim ve önemli olduğunu kanıtlar niteliktedir. Kral VII. Jayavarman döneminde sarayda 3.000’den fazla Apsara dansçısı olduğu tahmin ediliyor — düşün, koca bir imparatorluk adeta dansla nefes alıyordu.

Khmer Dansının Türleri: Zengin Bir Sanat Evreni

Kamboçya’daki geleneksel sahne sanatları, düşündüğünden daha geniş bir evrene sahip. Dört temel Apsara dansı türü bulunur:

• Klasik Dans (Robam Apsara dahil): Saray kökenli, mitolojik ögelerle süslü, yüksek ritüel değeri olan danslardır.
• Gölge Tiyatrosu (Sbek Thom): Dev gölge kuklalarının kullanıldığı antik bir hikâye anlatımı — epik ve büyüleyici.
• Lakhon Khol: Erkeklerin maske takarak oynadığı dramatik, ritmik ve savaş temalı bir performans türü.
• Folk Dans: Halkın günlük yaşamından, ritüellerinden ve mevsim döngülerinden ilham alan enerjik gösteriler.

Apsara, yani Khmer Robam Apsara, tartışmasız en sembolik ve en evrensel değere sahip olanı.

Apsara Nedir? Mitolojiden Sahneye Akan Bir Hikâye

Apsara figürü Hindu ve Budist mitolojisinde bulutların ve suların ruhu olan göksel dişi varlıkları temsil eder. Efsanelere göre bu varlıklar tanrılar için dans eder; bolluğu, saflığı, bereketi ve uyumu kutlarlar.

Dansçılar da sahnede tam olarak bunu canlandırır:

• Elleri neredeyse geriye 90 derece bükülen zarif hareketler, filizlenen bir yaprağı ya da açan bir çiçeği sembolize eder.
• Beden dili, sözsüz bir anlatı gibidir — her jest bir sembol, her adım bir dua niteliğindedir.
• Apsara dansı, sadece bir gösteri değil; barış, huzur ve bereket için edilen artistik bir dua olarak kabul edilir.

Konsept gereği bir Apsara dansının izlenmesi, izleyiciyi meditasyon benzeri bir hale sokar. Hem görsel hem ruhsal olarak büyüleyici.

Apsara Dansının Modern Kamboçya’daki Yeri

Angkor Wat’taki kabartmalarda görülen bu dans, 20. yüzyılda Kraliçe Sisowath Kossamak tarafından yeniden canlandırılmış ve bugün Kamboçya kimliğinin temel bir unsuru hâline gelmiştir. Günümüzde “Apsara dansı neden kültürel olarak bu kadar önemli?” sorusunun cevabı nettir:

• Sömürge dönemine, savaş yıllarına ve Kmer Rouge kıyımına rağmen hayatta kalmış bir sanat formudur.
• Kamboçya halkı için ulusal kimlik, direniş ve yeniden doğuşun sembolüdür.
• UNESCO tarafından 2003’te “Somut Olmayan Kültürel Miras” olarak kabul edilmiştir.

Apsara dansı bugün yalnızca tapınak kabartmalarında değil; sahnelerde, festivallerde, cruise gemilerinde, kültürel etkinliklerde ve kraliyet törenlerinde yaşamaya devam ediyor.

Apsara Dansının Kıyafet ve Müzik Detayları

Gösterinin büyüsünü artıran en önemli unsurlardan biri ipek saray kostümleri, altın işlemeli takılar ve devasa geleneksel headdress’tir.

Adeta yaşayan bir tapınak heykeli gibi görünürler.

Dans sırasında kullanılan müzik:

• Davul
• Zil
• Ney (Khmer flütü)
• Roneat (Khmer xilofonu)

Bu tınılar, sahnedeki ritmi yormadan, içsel bir huzur yaratacak şekilde tasarlanmıştır. Tam bir “ruhani konser” diyebiliriz.

Apsara Dansını İzleyebileceğiniz En İyi Yerler (Güncel)

1. Victoria Mekong Cruise (Vietnam – Kamboçya): Mekong üzerinde ilerleyen bu cruise, geceleri özel Apsara gösterileri sunuyor. Gün batımı + dans kombini tam “bu anı unutmam”lık.

2. Chaktomuk Theatre – Phnom Penh: Kraliyet Sarayı’na yakın, Kamboçya’nın en prestijli sahnelerinden biri. Otantik müzik ve minimalist sahne tasarımıyla Apsara’nın ruhunu en iyi yansıtan yerlerden.

3. Raffles Grand Hotel d’Angkor – Apsara Terrace (Siem Reap): Kolonyal atmosfer + fine dining + klasik dans… Tam bir “elegan gecesi” deneyimi.

4. Smile of Angkor – Siem Reap: Mitoloji, dans ve modern ışık gösterilerini harmanlayan daha turistik ama oldukça etkileyici bir gösteri.

5. Royal Theatre Restaurant – Siem Reap: Akşam yemeği eşliğinde sakin ve samimi bir deneyim sunuyor.

Apsara, Kamboçya Ruhunun Görsel Şiiridir

Apsara dansı, sadece bir kültürel miras değil; Kamboçya’nın ruhunu, hafızasını ve duygusunu taşıyan canlı bir sanat formu.
Her hareketi bir hikâye, her parmak büküşü bir sembol, her adımı mitolojik bir dua gibi…

Khmer halkının yüzlerce yıldır koruyup yaşattığı bu dansı görmek, Kamboçya seyahatinin en unutulmaz anlarından biri olacaktır. Çünkü Apsara sadece izlenmez — hissedilir.

“Angkor Wat gezi rehberi” dendiğinde akla gelen ilk yer, Kamboçya’nın kuzeyindeki Siem Reap’te yer alan devasa Angkor Arkeolojik Parkı’dır. Angkor Wat yalnızca tek bir tapınak değil; Angkor Thom, Ta Prohm, Bayon, Banteay Srei ve yüzlerce yapıyı kapsayan dev bir uygarlık mirasıdır. Khmer İmparatorluğu’nun 600 yıllık yükselişinin izlerini taşıyan bu bölge, dünyanın en büyük dini anıt komplekslerinden biri olarak kabul edilir.

Bu Angkor Wat gezi rehberi, hem tapınakların tarihini hem de bölgede görülmesi gereken en önemli yapıları, giriş ücretlerini, sembollerin anlamlarını ve gezginler için en iyi rota önerilerini bir arada sunar. Angkor’u ilk kez ziyaret edeceksen bu rehber sana ilaç gibi gelecek. 

Yaklaşık 400 km²’ye yayılan bu alan, dünyanın en büyük dini tapınak kompleksi olarak kabul edilir. Şehir planlaması, sulama sistemi, mimarisi ve sembolik düzeniyle yalnızca bir tapınak topluluğu değil; aynı zamanda bir medeniyet vitrininiteliğindedir.

Khmer İmparatorluğu’nun Doğuşu ve Angkor’un Yükselişi

Angkor döneminin başlangıcı M.S. 802’ye dayanır. Jayavarman II’nin “Tanrı-Kral” (Devaraja) unvanını ilan etmesiyle birlikte Khmer İmparatorluğu resmen kurulmuş ve Güneydoğu Asya’nın en güçlü siyasi ve kültürel merkezi haline gelmiştir. M.S. 802–1432 yılları arasında hüküm süren bu imparatorluk, yaklaşık 600 yıl boyunca bölgenin kaderini belirlemiştir.

Bu süreçte farklı hükümdarlar Angkor’da eşsiz tapınaklar inşa ettirmiş, devasa baraylar (su depolama gölleri) kurmuş ve şehri mühendislik harikalarına dönüştürmüştür.

Khmer Tarihinin En Önemli Hükümdarları

• Jayavarman II – İmparatorluğun kurucusu, Devaraja kültünü başlattı.
• Indravarman I – Dev barayların, Preah Ko ve Bakong tapınaklarının kurucusu.
• Yasovarman I – Başkenti Angkor’a taşıdı; Phnom Bakheng ve Lolei’yi inşa etti.
• Jayavarman IV – Başkenti zorla Koh Ker’e taşıyan hükümdar.
• Rajendravarman II – Doğu Mebon, Pre Rup ve Phimeanakas tapınaklarını yaptırdı.
• Suryavarman I – İmparatorluğu Laos ve Tayland’a kadar genişletti.
• Udayadityavarman II – Baphuon ve Batı Mebon’un mimarı.
• Suryavarman II – Angkor Wat ve Beng Mealea’nın yaratıcısı.
• Jayavarman VII – Angkor’un altın çağına damga vuran kral; Angkor Thom, Ta Prohm ve Preah Khan’ı yaptırdı.

Angkor Wat Tapınağının Tarihi ve Dönüşümü

Angkor Wat ilk olarak 12. yüzyılda Suryavarman II tarafından Hindu tanrısı Vişnu’ya adanmış bir tapınak olarak inşa edildi. Hem imparatorluk merkezi hem kralın mezar kompleksi hem de devletin sembolü olarak tasarlanmıştı. Dünyanın en büyük dini anıtı olmasının yanı sıra mimari bir imza niteliği taşıyan Angkor Wat, evrenin kozmik düzenini temsil eden mandala planı, eşsiz kabartmaları ve mükemmel simetri anlayışıyla döneminin en ileri yapılarından biridir.

14.yüzyılın sonlarında Khmer halkının Budizme yönelmesiyle birlikte Angkor Wat restore edilerek Budist tapınağına dönüştürülmüştür. Bugün hala aktif bir ibadet alanı olarak kullanılır; bu da onu dünya üzerinde hem tarihi hem dini açıdan canlı kalmayı başaran nadir yapılardan biri yapar.

Angkor Thom: Angkor Wat Gezi Rotalarının Kalbi

Angkor Wat kadar bilinen bir diğer anıtsal alan Angkor Thomdur. Jayavarman VII tarafından kurulan bu dev şehir, beş kapıya sahip kare planlı bir surla çevrilidir. Merkezinde ise yüzlerce gülümseyen taş yüzüyle ünlü Bayon Tapınağı yer alır. Aslında Angkor Thom, Angkor Wat’tan daha geniş, daha sembolik ve daha karmaşık bir şehirdir. Khmer İmparatorluğu’nun gerçek başkenti kabul edilir.

Bu nedenle UNESCO tarafından koruma altına alınan Angkor Arkeolojik Parkı’nın en önemli noktalarından biridir.

Khmer Mimarisi ve Angkor Wat Sembolizmi

Angkor Wat Khmer Hükümdarlığı tarafından 14.yy’da Budist tapınağı olarak kullanılabilmesi için restore edilmiştir. Her kral kendi döneminin sanat anlayışını, dini tercihini ve politik gücünü mimariye yansıtmış; bu nedenle Angkor bölgesi tek bir stil değil, farklı dönemlerin birleşimi olan çok katmanlı bir kültürel mozaiktir.

Angkor mimarisini özel kılan şey yalnızca görkemi değil; aynı zamanda işlevselliği, astronomik doğruluğu ve sembolik anlamlarıdır:

• Tapınaklar, tanrıların yaşadığı Meru Dağı model alınarak dikey olarak tasarlanmıştır.
• Suyun yaşam kaynağı olduğuna inanıldığı için her tapınakta su kanalları, hendekler veya baraylar bulunur.
• Kabartmalarda savaşlar, dini törenler, günlük yaşam, mitolojik hikâyeler işlenmiştir.
• Tapınaklar güneşin doğuşu ve batışıyla uyumlu olacak şekilde hizalanmıştır.

Kısacası Angkor, sadece bir tapınak değil; matematik, astronomi, mühendislik ve inancın birleştiği dev bir uygarlık mühendisliğidir.

Angkor Tapınaklarındaki Sembol ve İşaretlerin Anlamı

Angkor tapınaklarında dolaşırken fark edersin: Her duvarda yüzlerce figür, ikon, sembol ve mitolojik karakter üst üste işlenmiş durumda. Bu işaretlerin bir kısmı hâlâ tam olarak çözülememiş olsa da, tapınaklarda en sık kullanılan sembollerin anlamları oldukça net. Ziyaret sırasında gördüğün çoğu oyma aslında Khmer inanışının, Hindu-Budist mitolojisinin ve dönemin sosyal yaşamının bir yansımasıdır.

Apsaras: Khmer kültürünün en bilinen figürleridir. “Devadasi” olarak da geçen bu kadın figürleri; güzelliği, zarafeti ve dansı temsil eder. Apsaralar çoğu tapınakta duvarları adeta dantel gibi süsler.

Asuras: Hindu mitolojisindeki “kötücül varlıklar” ya da şeytanlar. Tapınak kabartmalarında genellikle tanrılarla yaptıkları mücadele sahnelerinde karşımıza çıkarlar.

Garuda: Tanrı Vişnu’nun yarı insan yarı kartal şeklindeki kutsal aracıdır. Gücü, sadakati ve korumayı simgeler.

Kala: Shiva’nın görevlendirdiği tapınak koruyucusudur. Ağzı açık, kabartma halinde tasvir edilen bu yaratığın görevi, kötü ruhları tapınaklardan uzak tutmaktır.

Linga: Eril enerjiyi temsil eden fallus sembolüdür. Hindu tapınak mimarisinin temel unsurlarındandır ve genellikle kulelerin merkezinde yer alır.

Lotus (Nilüfer Çiçeği): Saflığın, ruhsal yükselişin ve yeniden doğuşun sembolü. Kamboçya kültürünün en temiz anlamlar taşıyan motiflerinden biridir.

Naga: Çok başlı koruyucu yılandır. Refahı, bereketi ve kutsal bilgeliği temsil eder. Tapınak girişlerindeki merdivenlerde veya köprülerde sıkça görülür.

Rishi: Bilge adam figürüdür. Meditasyon, bilgi ve ruhani arınmayı simgeler.

Yoni: Dişil enerjiyi, rahmi ve yaratılışı temsil eder. Linga ile birlikte kullanıldığında evrenin yaratıcı bütünlüğünü simgeler.

Angkor Wat’ta Görülmesi Gereken En Önemli Yerler

Angkor Wat Tapınak Kompleksi devasa bir arkeolojik şehir olduğu için gezmesi hem zaman hem enerji ister. Bu sebeple “nereden başlamalı?” sorusu çoğu gezgin için kritik bir konu. Aşağıdaki alanlar, bölgede mutlaka gezilmesi gereken en sembolik ve tarihi noktaların başında gelir:

Angkor Thom: Khmer İmparatorluğu’nun son başkenti olan Angkor Thom, surlarla çevrili görkemli bir şehirdir. 5 dev kapısı, devasa terasları ve taş yüzlerle bezeli tapınaklarıyla kompleksin en ikonik bölgesidir.

Preah Khan: Brahma, Vishnu ve Shiva’ya adanmış bu dev tapınak karmaşık koridorları, avluları ve doğal dokuyla birleşmiş mistik atmosferiyle unutulmaz bir deneyim sunar.

Neak Poan: Gölün ortasında yükselen bu tapınak, şifa ritüelleriyle bilinen bir su kompleksi şeklinde tasarlanmıştır. Sakinliği ve sembolik düzeni oldukça etkileyicidir.

Ta Prohm: Tomb Raider film sahneleriyle ünlenen bu tapınak, dev ağaç köklerinin taş yapıları sardığı büyülü görüntüsüyle Angkor’un en romantik ve en fotojenik noktasıdır.

Sra Srang: Kraliyet hamamı olarak bilinen bu dev su haznesi, özellikle gün doğumu ve gün batımı için mükemmel bir noktadır.

Bayon Tapınağı: Yüzlerce gülümseyen taş yüzüyle Angkor’un en kendine has mimarisine sahip tapınağı. Hem Budist hem Hindu sembollerini birlikte barındırmasıyla dikkat çeker.

Filler Terası: Kraliyet törenlerinin düzenlendiği bu uzun taş teras, aslan ve fil figürleriyle süslüdür. Angkor döneminin güç ve ihtişamını en iyi anlatan yapılardan biridir.

Banteay Srei: “Narin oymaların tapınağı” olarak bilinir. Pembe kumtaşından yapılmış ince işlemeleri o kadar detaylıdır ki “Khmer sanatının mücevheri” olarak anılır.

UNESCO Mirası Angkor Wat İçin Kaç Gün Gerekir?

Angkor Wat Tapınak Kompleksi 1992 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır. Bölgenin genişliği ve tapınakların çeşitliliği düşünüldüğünde, rahat ve doyurucu bir gezi için en az 3 gün ayırmak idealdir.

• 1 günde yalnızca en popüler yerleri görebilirsiniz,
• 3 gün orta tempoda ana alanları keşfedebilirsiniz,
• 7 gün ise hem büyük hem daha izole tapınaklara zaman ayırmanızı sağlar.

Angkor Wat Giriş Biletleri (2025 Güncel)

1 Günlük Bilet: 37 USD

3 Günlük Bilet: 62 USD

7 Günlük Bilet: 72 USD

Biletler Angkor Enterprise gişesinden veya online olarak satın alınabilir. Biletlerin kişiye özel olduğunu unutmayın; girişte yüzünüzün fotoğrafı çekilir.

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan Angkor Arkeolojik Parkı’nın en önemli yapılarından biri olan Bayon Tapınağı, Budist ikonografisi, dev taş kabartmaları ve kozmik tasarımıyla Kamboçya seyahatlerinin “olmazsa olmaz” duraklarından.

Gezginler arasında popüler olmasının sebebi ise sadece tarihi değil—gördüğün her taşta ayrı bir hikâye saklı. ✨

Bayon Tapınağı’nın Tarihi: Gizemli Bir Yeniden Keşif

Bayon Tapınağı uzun yıllar boyunca ormanın içinde saklı kalmış, ağaçların gölgesinde adeta görünmez hâle gelmişti. 1916 yılında alan temizlenince tapınak yeniden gün yüzüne çıkarıldı. 1970 yılına kadar süren kazı ve restorasyon çalışmaları Fransız ekipler tarafından yürütüldü.

İlk araştırmalarda Bayon’un Brahma’ya adanmış Hindu bir tapınak olduğu zannedildi. Ancak 1933’te orta kulede yapılan kazı sırasında 14 metre derinlikte kırılmış büyük bir Buda heykeli, Lokesvara figürleri ve Sanskrit kitabeler bulundu. Bu keşif, Bayon’un aslında 12. yüzyılda inşa edilmiş Mahāyāna Budist bir tapınak olduğunu kesinleştirdi.

Bayon Tapınağı Mimarisi: 200’den Fazla Gizemli Yüz

Bayon’u eşsiz yapan şey, mimarisinde bulunan 49 kule ve bu kulelerdeki yaklaşık 200 adet yüz ifadesi. Her bir kulede dört yöne bakan dev taş yüzler:

• Bodhisattva Avalokiteshvara
• Kral Jayavarman VII’nin tanrısallaştırılmış portresi

olarak yorumlanıyor.

Bu yüzlere bakınca “acaba taşlar bana mı bakıyor?” hissi yaşatması boşuna değil.

Bayon Tapınağı Kabartmaları: 11.000 Taş Figürlük Tarih Belgesi

Tapınağın çevresini saran galerilerde toplam 11 bin kabartma bulunuyor. Bu figürler:

• Khmer halkının günlük yaşamı

• Kraliyet törenleri

• Savaş sahneleri

• Hindu & Budist mitolojisi

• Seyyahların yolculukları

gibi birçok temayı anlatıyor.

Aslında Bayon, taş üzerine yazılmış dev bir tarih ansiklopedisi gibi.

Altın Kule Efsanesi

1295–1296 yılları arasında Angkor’da yaşayan Çinli diplomat Chou Ta-Kuan, kayıtlarında Bayon’un merkez kulesinin altın kaplamalı olduğunu aktarmış. Aynı şekilde çevredeki bazı Buda heykellerinin de altınla kaplı olduğunu yazmış. Bugün bu altınların çoğu yok olmuş olsa da Bayon’un bir zamanlar nasıl ihtişamlı olduğunu hayal etmek bile büyüleyici.

Bayon Tapınağı Neden Bu Kadar Özel?

✔ Angkor Wat gibi simetrik değil — labirent gibi

✔ Her taş yüz güler gibi, bakar gibi… tamamen mistik vibe

✔ Budist & Hindu izleri bir arada

✔ Angkor Thom’un kalbi

✔ Fotoğraf konusunda tam bir Pinterest rüyası

Ziyaret İpuçları (Gerçekçi & Kullanışlı)

• En iyi ziyaret zamanı: Sabah erken saatler (ışık yüzlerin gölgelerini müthiş çıkarıyor)
• Yanınıza alın: Bol su, şapka, ince kıyafet
• Tur süresi: En az 1.5–2 saat
• Angkor Wat Pass gereklidir. 1, 3 ve 7 günlük pass biletlerin güncel fiyatlarına buradan bakabilirsiniz.
• Konum: Angkor Thom içinde, Siem Reap merkeze 20–25 dk

Kamboçya gezilecek yerler ile Kamboçya hakkında genel bilgilere, Kamboçya vizesi, Kamboçya ulaşım, Kamboçya hava durumu, tarihi yapıları, Unesco mirasına alınmış değerleri ve daha fazlanı öğreneceksiniz.

Kamboçya Nerede?

181,035 km2 alan üzerine kurulu ülke Asya kıtasında Tayland, Laos ve Vietnam’a sınırları olan dünya’nın 90. büyük ülkesidir.

• Bangkok – Siem Reap : 399 km
• Bangkok – Phnom Penh : 658 km
• Ho Chi Minh – Phnom Penh : 280 km
• Ho Chi Minh – Siem Reap : 461 km

Kamboçya’dan Laos’a karayoluyla gitmek için en az 24 saat yolculuk yapmak gerekiyor. Diğer sınır ülkeleri Tayland ve Vietnam’dan da yine otobüsle Kamboçya’ya ulaşabileceğiniz gibi diğer seçenek ise en konforlusu olan uçaktır.

Kamboçya Vizesi

Kamboçya vizesi için altı ay geçerliliği olan pasaportunuz ve 4×6 ebatlarında fotoğrafınız olması 1 aylık turist vizesi almak için gerekenlerdir. İster Türkiye’deki Kamboçya Konsolosluğundan isterseniz kapıda Kamboçya vizesinizi alabilirsiniz. Ya da bir diğer yöntem e-visa almaktır. Vize ücreti 30 usd olup daha fazla bilgi almak için Kamboçya Vizesi Nasıl Alınır makalemizi okuyabilirsiniz.

Kamboçya Ulaşım

Kamboçya’nın en çok kullanılan havalimanları başkent Phnom Penh ve Siem Reap’tir. Tayland’dan gelecekler bu iki şehre de Air Asia ile uçabilir. Vietnam’dan ve Laos’tan gelecekseniz Vietnam Airlines kullanabilirsiniz.

Siem Reap havalimanı şehir merkezine 6 km uzaklıkta olup araçla 15 dakika sürmektedir.

Ülke içinde Phnom Penh ya da Battambang’dan nehir yoluyla Siem Reap şehrine ulaşabilirsiniz. İskele Siem Reap’in Phnom güneyinde Krom bölgesinde yer alıp şehre uzaklığı 15 km’dir.

Diğer ulaşım yolu otobüs ile Siem Reap şehir merkezinden bir kaç km uzaklıktaki Chong Kov Sou otobüs istasyonu en çok kullanılan yoldur.

Kamboçya ulaşım ve Kamboçya Tayland Sınır Geçişi makalelerimiz ile detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

Kamboçya Hava Durumu

Kamboçya’da dört mevsim yaşanmaktadır. Yıllık ortalama sıcaklığı 28 ila 33 derece olan ülke tropik iklime sahiptir. Burada tercih etmeniz gereken ay yağmur sezonunu olmamasıdır. Ülke’yi rahat rahat gezmek için en ideal aylar Kasım ve Şubat ayları arasıdır.

• Aralık-Şubat arası serin ve kuru iklim
• Mart-Mayıs arası sıcak ve kuru
• Haziran-Ağustos arası sıcak ve yağışlı
• Eylül-Kasım arası serin ve az yağmur

Kamboçya’da gezilmesi gereken iki önemli şehir vardır. Bunlar tamamen kültüre ilişkin gezilecek yerler olup Siem Reap, başkent Phnom Penh ve Sihonoukville’dir. Eğer tatilinizi sadece Kamboçya’ya yapacaksanız bu şehirleri gezmek için ayırmanız gereken süre 6 gün olmalıdır. Ama Vietnam ya da Tayland turu ile birleştirecekseniz ve çok da detaylı gezmeyecekseniz 4 gün yeterlidir. 

Hangi şehirden başlarsanız başlayın bu iki şehir arasındaki ulaşımınızı şehirler arası konforlu otobüsler ile sağlayabilirsiniz. Phnom Penh ve Siem Reap arası 320 km olup otobüsle beş saat uçakla 40 dakika sürmektedir.

KAMBOÇYA GEZİLECEK YERLER

Kamboçya, Güneydoğu Asya’nın hem en mistik hem de en çok sürpriz barındıran ülkelerinden biri. Ülke; Angkor Wat gibi dünyanın en büyük tapınak kompleksine ev sahipliği yapması, Tonle Sap üzerindeki yüzen köyleri, kolonyal dönemden kalan mimarisi ve Khmer kültürünün derin izleriyle gezginlere bambaşka dünyaların kapısını açıyor. Tarihi mirasları, tropik doğası ve kültürel çeşitliliği bir araya getiren Kamboçya’da her şehir, her sokak ve her tapınak ayrı bir hikâye anlatıyor.

Kamboçya gezilecek yerler listesi, yalnızca tapınaklarla sınırlı değil; Phnom Penh’in hüzünlü ama etkileyici tarihi, Siem Reap’in renkli pazarları ve doğal parkları, Sihanoukville’in palmiyeli sahilleri ve turkuaz deniziyle ülke, kültür–doğa–tarih–deniz tatilini aynı anda sunabilen nadir rotalardan biri. İster sadece Kamboçya turu yapın, ister Tayland ve Vietnam ile kombinleyin, bu ülke sizi hem kültürel olarak besleyecek hem de tropik atmosferiyle büyüleyecek bir deneyime davet ediyor.

SIEM REAP GEZİLECEK YERLER

Old Market : Phsar Chas olarak da bilinen bölge şehrin en canlı ve kalabalık bölgesidir. Pub street olarak bilinen turistik sokak ve gece pazarları yine bu bölgede kurulmaktadır. 1998 yılına kadar bu sokakta in cin top oynarken barların açılmasıyla git gide popüler bir yer haline gelmiştir. Alışveriş, tur acentaları, yeme-içme ve eğlencenin merkezidir.

Angkor Wat : Kamboçya’nın simgesi haline gelmiş ve Unesco tarafından Dünya Miras Listesine girmeye hak kazanmış Angkor Wat dünyanın en büyük tapınak kompleksidir. Angkor Wat makalemizi okumanızı öneririz.

Tonle Sap Gölü : Tonle Sap Güneydoğu Asya’nın en büyük tatlı su gölüdür. Eğer tapınaklara bir süre ara vermek ve dinlenmek isterseniz göl üzerinde bir gezinti ya da göl üzerindeki yüzen köylerde yerli halkın yaşamlarını gözlemleyebilirsiniz.

Nehir boyunca ziyaret edilmesi gereken en iyi üç köy; 

• Chong Khneas: Phnom Krom bölgesinderahatlıkla ulaşabileceğiniz bir köydür. Ulaşım kolay olmasından dolayı en popüler köylerden bir tanesidir. Buraya iki saat ayırarak su üzerine kurulu köydeki kilise, okul, klinik ve evleri gezebilirsiniz. Ayrıca köyden katılabileceğiniz iki tur seçeneği vardır. Biri daha çok lokal marketlere ziyaret edilecek göl turudur. Diğeriyse Geko ortam merkezi (ziyaret saatleri 08:30-17:00) turudur.

• Kompong Phluk: Çok turistik bir köy olmasa da mutlaka ziyaret edilmelidir. Şehrin 16 km dışında bulunan köyde evler 6 – 7 metre yükseğe kuruludur. Yağmur sezonunun başlamasıyla evlerin altı tamamen sularla kaplanır.

• Kompong Khleang: Göl üzerinde yaşayan en büyük topluluğa sahip köydür. Bu köydeki evler Kompong Phluk’takilerden daha yükseğe inşa edilmiştir. Zeminden yüksekliği 10 metredir. Halk geçimini balıkçılıktan kazanmaktadır. Şehrin 35 km dışında olduğundan ulaşım her ne kadar uzun olsa da gidip görmenizi tavsiye ediyoruz.

Pagodalar: Budist rahiplerin yaşamlarını görmek için Siem Reap’deki Pagodalar en doğru tercih olacaktır. Dünya görüşüne sahip rahiplerin ağzından yaşamlarını dinlemek ve pagodaları size gezdirmesini istiyorsanız gidebileceğiniz pagoda listesi şöyledir;

• Wat Damnak: Siem Reap’in en büyük pagodasıdır. Bir çok rahip bu pagoda da yaşamaktadır. Old market’in karşısında nehrin diğer kıyısında yer alıyor.

• Wat Bo: 18. yy’da yapılmış olup şehrin en eski pagodasıdır. Duvar süslemeleri sadece dini içeriklerden oluşmak aynı zamanda Kamboçya’nın yaşam tarzınını da betimlemektedir. Gerçi çok bakımsızdır ama yine de görülmeye ve bahçesinde pagodalar arasında rahiplerle gezmeye değerdir.

• Wat Preah Prom Rath: Nehir kenarında Old Market’e çok yakın bu pagoda şehrin en güzel pagodasıdır.Duvar boyaları ve içerde yer alan heykeller birbirinden güzeldir. 1915 yılında yapıldığı için şehrin en yeni pagodasıdır.

Diğer pagodalar; Wat Thmei, Wat Kesararam,  Wat Po Lanka, Wat Athvea ve Wat Preah Inkosei’dir.

Phnom Kulen Ulusal Parkı: Kulen dağında bulunan Ulusal Park Siem Reap’in 50 km dışındadır. Tapınak veya şehir gezinizi tamamladıktan sonra öğleden sonra gitmek en iyi vakittir. Kamboçya’nın kültürü ve doğal güzelliği birleştirebileceğiniz ve oldukça keyif alacağınız yerlerin başında geliyor. Kamboçya halkı için burası çok özel bir yere sahiptir. Çünkü 802 yılında kral tacını burada giymiş ve Java’nın bağımsızlığını ilan etmiştir. Bundan dolayı hafta sonları ve özel günlerde burası ana baba günüdür. Park içinde yatan buda heykelinin olduğu yere ziyaret edebileceğiniz gibi gürül gürül akan şelalenin altında sıcak Kamboçya gününün serin serin tadını çıkarabilirsiniz. Park girişinin ücreti 20 dolar, şehir merkezinden gidiş-dönüş ulaşım ücreti ise 50 dolardır.

Müzeler: Her gittiğiniz yerde müze ziyaretinde bulunmaya özen gösteriyorsanız Siem Reap bunun da karşılığını veriyor. Şehir içinde gidebileceğiniz üç tane müze var. Bunlar Angkor Ulusal Müzesi, Kamboçya Karamayın Müzesi ve Siem Reap Savaş Müzesidir.

Balon: Angkor tapınakları arasında kaybolup hayran kaldıktan sonra çıkışta yüzlerce metre yüksekten koskoca imparatorluğa başkentlik yapmış bu tarihi şehri görmek istemez misiniz! Biz hava muhalefeti yüzünden yapamamıştık. Ama sizler hava şartları el veriyorsa yapmadan dönmeyin!

Siem Reap’te Yapmadan Dönme

Angkor Wat tapınak kompleksinde gün batımını izle

Harabeleri keşfedin

Kamboçya sirkine git

Lokal dükkanlardan alışveriş yapın

Apsara Dans performansını izleyin

Balona binin

Zipline yapın

Siem Reap’te Masaj Salonları

Baray Spa Foot Massage

Bodia Spa

Body Tune

Devatara Spa

Frangipani Spa

Kaya Spa

Sokkhak Spa

Spa Village

Visaya Spa & Pool

PHNOM PENH GEZİLECEK YERLER

Phnom Penh ülkenin ekonomik, ticaret ve politik merkezi olmakla birlikte ülkenin başkentidir. Mekong, Tonle Sap ve Bassac nehirlerinin birleştiği nokta Phnom Penh 40 yıl önce Kızıl Kmerler’in oyun sahnesine ev sahipliği yapan şehirdir.  2 milyon insanın öldüğü, katlediği yer. Dolayısıyla burada tapınak, doğa ve benzeri şeylerden çok geçmişin acısı içinde hüzünlü bir gezi gerçekleştireceksiniz. Phnom Penh yazımızı okumanızı tavsiye ediyoruz.

Ulusal Müze: Bir şehrin geçmişini, tarihini anlamak için en iyi yol müzesine ziyaret etmektir. Hazır Kamboçya’ya kadar gelmişken en azından 10 dakikanızı ayırıp mutlaka müzesini ziyaret edin.

Kraliyet Sarayı ve Gümüş Pagoda: En önemli özelliği ve ün yapmasının sebebi zeminindeki gümüşlerden kaynaklıdır. Her birinin kilosu 1.125 kg gelen 5.329 tane gümüş fayans pagodayı bu derece değerli yapmıştır.

Tuol Sleng Soykırım Müzesi: Zamanında okul olarak kullanılan bina Pol-Pot tarafından hapishaneye çevrilmiştir. Kamboçya halkı ölüm tarlalarına götürülmeden önce burada gözaltına alınıp, sorguya çekiliyormuş. Nasıl bir gözaltı nasıl bir sorgu insanın içine sığmıyor doğrusu gördükleri. Yukarıda verdiğimiz Phnom Penh linkinden detayları okuyabilir, fotoğraflara bakabilirsiniz.

Photo by http://davidbarreiro.com/

Ölüm Tarlaları/Killing Fields: Pol Pot rejimi boyunca milyonlarca insanın şehirlerden tarlalara sürgün edildiği, ölüme götürüldüğü, günde bir avuç pirinç için canla başla çalıştırıldığı tarlalardır. Şehrin 15 km güneybatısında yer aldığından mutlaka araç ya da motosiklet kiralamalısınız.

Wat Phnom:  1373 yılında inşa edilen budist tapınağı 27 metre yüksekliği ile şehrin en yüksek tapınağı olma özelliğine sahiptir. Şehir ismini anlatılan efsaneye göre buradan almıştır. Bugün tapınağın bulunduğu arazinin eski sahibi olan Daun Penh isimli dul kadın evinin bahçesindeki çukurda buda’ya ait döet heykel bulmuştur. Bulur bulmaz burayı koruma altına almış ve tabi bunu duyan halk burayı kutsal olarak kabullendiğinden tüm yerleşim kadının arazisinin çevresinde olmuştur. Kmer dilinde Phnom tepe demek, Penh ise arazi sahibi Daun Penh’in soyadından gelerek ülkenin başkentinin ismi böyle doğmuştur.

Phnom Penh’de Alışveriş 

Kandal Market: 13. sokakta nehir kenarına yakın konumdadır. Açık hava pazarı içinde aradığınız ne varsa bulabilirsiniz. Özellikle yemek tezgahları birbirinden güzel yiyecekler sunmaktadır. Ve oldukça da ucuzdur 😉

Psar Thmei / Central Market: 1937 yılında Fransızlar tarafından kurulmuştur. Aradığınız her şeyi ama her şeyi bulabileceğiniz çok büyük bir pazar ve Kandal’a göre daha temiz ve düzenlidir.

Tuol Tom Pong Market / Russian Market: Şehrin gezilmeye ve alışveriş yapmaya değer en canlı marketidir. Antika’dan tahta ürünlerine, hasır ürünlerden geleneksel objelere kadar aradığınız ne varsa bulabileceğiniz bir pazardır. Pazar Mao Tse Tung bulvarının güneyinde 440 ve 163. sokağın köşesindedir.

SIHANOUKVILLE GEZİLECEK YERLER

Kamboçya’nın güneyinde yer alan ufak il Sihanoukville Kamboçya’nın tatil cennetidir. Denize kıyısı olmasıyla şehir, tapınak ve kültür gezilerinden sonra pek çok turistik dinlenmek ve keyif yapmak için uğrak noktasıdır. Pırıl pırıl kumsallarla çevrili olması, çevresinde birbirinden güzel tropik adalara sahip olması Sihanoukville’yi gerçekten cazip bir yer haline getirmiştir. Phnom Penh’ten uzaklığı 232 km’dir. 868 km2 alana sahip olmasıyla ufacık bir yer kaplayan Sihanoukville’nin sınır komşuları şöyledir; kuzeyinde Koh Kong, doğusunda Kampot, güney ve batısında Tayland Körfezi.

Sihanoukville’i ziyaret etmek için yılın her ayı uygun olup yine de muson dönemini göz önünde bulundurmak gerekiyor. Yıl boyu 28 derece sıcaklığa sahip olmasıyla beraber en serin dönem (20-28 derece) Kasım ve Mart ayları arası, en sıcak aylar (26-35 derece) Mart ve Mayıs ayları, yağmurlu dönem (24-34 derece) ise Mayıs ve Ekim aylarıdır.

Genel olarak Aralık ve Ocak ayının en soğuk dönem, Nisan ayının ise en sıcak dönem olduğunu bilmeniz gerekiyor.

Kıyı şeridi boyunca birbirinden güzel kumsalda palmiye ağaçları altında dinlenebilir, turkuaz denizi sularda yüzebilirsiniz. Kumsalları ve milli parkı listelemek gerekirse;

Ream Ulusal Parkı: Şehir merkezinden 29 km uzaklıktaki bu park Kamboçya’nın 7 ulusal parkından bir tanesidir. Park içerisinde doğa ve safari turlarına çıkabileceğiniz gibi şelaleleri de gezebilirsiniz.

Hawai Kumsalı: Adeta bir balıkçı kasabasını andırır. Sahil boyunca göreceğiniz sayısız botlar sizi şaşırtmasın. Çünkü ada turlarının çıkış noktası burası olduğundan böyle kalabalık olması normaldir. Denize girmek için burayı önermiyoruz.

7-Cham Kumsalı

Sokha kumsalı: 1.5 km uzunluğa sahip kumsal özeldir. Sadece otel müşterilerinin kullanımına izin verilmektedir.

Victory Kumsalı: Victory tepesinin yamacındaki kumsal turistik bir yerdir. Kumsal metrelerce genişliğe sahip olmasa da mutlaka gitmenizi önerdiğimiz kumsallardan bir tanesidir.

O’ccheuteal Kumsalı: Şehrin batısında yer alıyor. Motosikletle beş dakikada ulaşabilirsiniz. Serendipity ve O’tres kumsallarına 2 km uzaklıktadır. Kumsal boyunca cafe ve restaurantlar olduğundan ister bu işletmelerin şezlonglarını kiralayın isterseniz karnınız acıktığında oturun keyfinizi sürün. Kumsal işletmelerden dolayı dar ama su pırıl pırıl!!!

Serendipity Kumsalı: Aslında kumsal var demek yalan olur. Kıyı boyunca batı tarzı bar ve restaurantlar ile tur acentalarının ufak dükkanlarının sıra sıra dizildiği keyiften çok alışverişe odaklı bir kumsaldır. 

O’tres Kumsalı: Şehrin dışında yer alan kumsal oldukça geniş olmakla beraber denizi diğer kumsallar gibi çok durgun değildir.

Sihanoukville’e Nasıl Gidilir?

Phnom Penh’ten konforlu otobüsler ile buraya dört saatte ulaşabilirsiniz. Zaten hemen hemen her turistin kullandığı yöntem bu yoldur. Ben yollarda doya doya gezmek istiyorum, orada burada dur kalk yaparak gideyim diyorsanız Phnom Penh’ten motosiklet kiralayıp da yolculuk yapmak bir tercihtir.

Koh Kong’dan hızlı botlar (süre 4 saat), taksi ve halk otobüsleri seçenekler arasında.

Kamboçya’ya ulaşmanın bir çok ülkeden yolu var ama önce kendi ülkemizden yani Türkiye’den nasıl ulaşılır onu anlatalım.

Türkiye Kamboçya (İstanbul’dan Phnom Penh arası) uçak bileti hizmeti alabileceğiniz iki havayolu firması vardır. Bir tanesi Etihad Hava Yolları diğer THY’dir. İstanbul’dan Siem Reap’e uçacaksanız yine Etihad Hava Yolları ve diğer hava yolları Singapur Air ile THY tercih edilebilir.

Asya kıtasında farklı ülkelerden örneğin Çin, Singapur, Tayland, Laos ve Vietnam’dan Kamboçya’ya ulaşmak için kullanabileceğiniz havayolu firmaları şöyledir;

Air Asia, Cambodia Angkor Air, Bangkok Airways, China Airlines, Korean Air, Jet Star Asia Airways, Silk Air ve Vietnam Airlines’tır.

Siem Reap’e Ulaşım

Phnom Penh’ten (Cambodia Angkor Air ile) günde üç uçak seferi bulunmaktadır. Uçuş süresi 50 dakika .

Phnom Penh’ten otobüsle her gün sefer bulunmaktadır. Yolculuk süresi 5-6 saat arası.

Bangkok’tan Bangkok Airways’in günde beş uçusu vardır. Uçuş süresi bir saat. Air Asia’nın ise günde bir seferi olup uçuş süresi yine bir saattir.

Bangkok’tan otobüsle 6-8 arası sürmektedir.

Singapur’dan Silk Air’in haftada dört seferi olup uçuş 1 saat 10 dakika sürmektedir. Jetstar’ın ise haftada üç seferi vardır.

Ho Chi Minh’den Vietnam Airlines’in günde beş seferi olup uçuş süresi 1 saat 15 dakikadır. Hanoi’den ise günde dört sefer olup uçuş süresi iki saattir.

Vientiane’den (Laos) Lao Airlines ile her gün bir sefer olup uçuş süresi üç saattir.

Kuala Lumpur’dan Malezya Havayollarının haftada üç seferi olup uçuş süresi bir saattir. Air Asia’nın ise her gün seferi olup uçuş süresi yine bir saattir.

Hong Kong’dan Dragon Air’in hatfada dört seferi olup uçuş süresi 2 saat 50 dakikadır.

Incheon Seul’den Asiana ve Korean havayollarının her gün seferi bulunmaktadır.

Manila’dan Cebu Pasific’in haftada üç seferi olup uçuş süresi 2 saat 45 dakikadır.

Yangon Myanmar’dan Myanmar Havayollarının haftada üç seferi olup uçuş süresi 1 saat 40 dakikadır.

Hangi ülkeden Kamboçya’ya gelirseniz gelin uluslararası havalimanından girişte 30 usd ödeyerek vizenizi alabilirsiniz.

Phnom Penh ve Siem Reap Arası

Phnom Penh ve Siem Reap arası ulaşımınızı pek çok yolla sağlayabilme şansınız bulunuyor. En rahat yolculuk için uçak ilk tercihler arasındadır. Ülkenin yerel havayolunun günde üç seferi bulunmaktadır. Otobüs ise en fazla tercih edilen ikinci seçenektir. İki şehir arası karşılıklı olarak her gün seferler bulunmaktadır. Yolculuk 6 saat sürmekte ve fiyatlar 6-15 usd arasında değişkenlik göstermektedir.

Otobüs ve uçak haricinde diğer ulaşım yollarından biri de taksi kiralamaktır. Taksi ile bu iki şehir arasında hem daha rahat yolculuk yapabilir ve istediğiniz yerde dur kalk da yapabilirsiniz. 60 usd’e kiralayacağınız taksi için yapacağınız yolculuk süresi beş saattir. Hem rahat olsun hem de masrafı az olsun isterseniz bu rota için başka turist bulup ücreti onlarla ortak paylaşabilirsiniz.

Feribot ise ulaşım için son seçenektir. Aslına bakarsanız içlerinde en eğlenceli olanıdır. Yıl içinde Eylül ve Mart ayları arasında hizmet veren feribotlar Phnom Penh ve Siem Reap arasında karşılıklı seferler düzenlemektedirler. 251 km uzunluğundaki bu yolculuk 4 ila 6 saat sürmektedir. Bilet ücreti 35 usd’dir.

Phnom Penh feribot iskelesi : 104. sokağa yakın konumdaki Sisowath Quay’dedir.

Siem Reap feribot iskelesi : Şehrin 15 km güneinde Chong  Khneas’tadır.

Tayland Kamboçya Sınır Geçişi

Tayland Kamboçya arası seyahat eden sırtçantalıların en çok tercih ettiği yol sınır geçişidir. Bu aşamada Kamboçya vizem yok ne yaparım diye düşünmeyin nasıl ki havaalanına varışta alabiliyorsanız sınır geçişinde de yetkililerden 10 dakikada Kamboçya vizesini alabilirsiniz.

Siem Reap ve Bangkok arasında aktarma yapmaksızın tek otobüsle geçiş yapabilirsiniz. 6-8 saat sürecek yolculuk boyunca küçük ikramlar ve 2-3 kere mola verilmektedir. Ulaşım ücreti 25-30 usd olup bu fiyata Kamboçya vizesi dahil değildir.

Biletleri Bangkok Morochit istasyonundan Siem Reap’te Sivutha Bulvarından alabilirsiniz.

Acentasız Sınır Geçişi

Bangkok’tan Aranyaprathet’e giden otobüs veya trene binin. Bangkok Kuzey otobüs terminalinden her saat başı otobüs kalkmaktadır. Yolculuk 4 saat sürüyor. Tren ise Hualamphong durağından kalmakta olup yolculuk 6 saat sürmektedir.

Aranyaprathet’e vardıktan sonra tam bulunduğunuz noktadan tuk tuk yada taksi kiralayıp sınıra gidin.

Vizenizi alın.

Vizeyi aldıktan sonra Kamboçya tarafına ayak bastınız artık. Hayırlı olsun 😉 Bu noktadan yine otobüs veya taksi ile istasyona varmalısınız.

İstasyonda taksiler ve otobüsler hazır beklemektedir. Yolculuk süresi otobüsle 4 saat, taksi ile 3 saat sürmektedir.

TÜM KAMBOÇYA YAZILARIMIZ İÇİN TIKLAYINIZ

İstanbul’dan 25 dolara (yeni ücretlendirme 37$ online visa) vizelerimizi aldığımız için havalimanında hiç oyalanmadan çıkış işlemlerimizi yapıp taksiyle otele gidiyoruz. Kamboçya’da her yerde amerikan doları geçerli fakat gitmeden önce bozuk yaptırırsanız iyi olur. Biz parayı bozdurmayı unutunca ne yapalım artık havalimanında bozdururuz dedik ama havalimanındaki döviz bürosunda da bozuk olmayınca taksici yol üzerinde bir benzinlikte durarak hem benzinin aldı hemde bizim para bozulmuş oldu. Otelimizi yine booking.com dan yaptığımız King Grand Boutique Hotel’de geceliği kişi başı 25 dolar’a kalıyoruz. Otelimizin bahçe ve terasında olmak üzere 2 havuzu vardı. Kraliyet sarayına 5 dakika mesafede muhteşem konumda bir oteldi. Bu otel seçimlerinden de pek bir anlıyorum herhalde. Yalnızca 1 dolu günümüz olduğu için ertesi gün bizi Tuol Sleng işkence merkezine ve Choueung Ek – Killing Fields ölüm tarlalarına götürmesi için taksi ayarlıyoruz. Odamıza yerleşip üstümüzü değiştiğimiz gibi sokaklara atıyoruz kendimizi. Orkun hemen akşam sporunu yapıyor yol üstü 🙂

Karnımız öyle böyle aç değil hemen giriyoruz yol üstü bir yere, ne yiyeceğimizi de bilmiyoruz ki garson Amok yememizi öneriyor. En bilindik yiyeceklerinden bir tanesiymiş. Orkun tercih etmese de ben hemen sipariş veriyorum. Balıklısı ve tavuklusu var. Hindistan cevizi sütü, yumurta, baharat karışımı ile muz yaprağından pişiriliyormuş. Yerken muz yaprağına bayılmıştım.

Önce Kamboçya tarihini ve Pol-Pot dönemini anlatmakta fayda var diye düşünüyorum;

Kamboçya ve Vietnam topraklarının yönetim ve idaresi 1864 yılında Fransanındı. Sonrasında Kamboçya halkı Kral Sihanouk’un yönetimine geçiyor. Bu sırada yaşanmakta olan Vietnam ile Amerika arasında savaş yüzünden Sihanouk Çin’in başkenti Pekin’e kaçar. Kral’ın kaçmasıyla birlikte kendilerini kızıl khmerler olarak adlandıran komünist gerilla yönetimi başlıyor. Kızıl Khmerlerin lideri yani baş aktörü Pol Pot’tur. Khmerlerin düşünce sistemi olan ” Yeni halk, yeni insan ” hiç gecikmeden fiili olarak uygulanmaya başlanıyor. Şöyle ki; öne şehirleri boşaltmakla işe başlarlar, okumuş eğitim görmüş herkes öldürülür, şehirdeki tüm kütüphane, banka ve bunun gibi yerler yakılır, aa bu gözlük takıyor kesin okumuştur diye bu insanlar da öldürülüyor, yabancı dil bilenler de es geçilmiyor, “köylü milletin efendisidir” anlayışıyla herkesi köylü olmaya zorluyorlar.

İnsanların ibadethanelerini yıkmakla kalmayıp buda heykellerini bile kırıp döküyorlar. Çünkü ibadet etmenin ve insanın ailesi olmasının insanları zehirledikleri inancındalar.

Köylü olmaya zorladıkları insanları şehir dışına çıkararak pirinç tarlalarında günde 20 saate yakın askerlerin kontrolleri altında çalıştırmaya başlıyorlar. Çalışanlara yalnız 10 gün de bir izin verilmektedir. Bu askerlerin hepsinin beyni tamamen insan öldürmeye odaklanmış bir şekilde yıkanmış durumdadır. Çalışan işçilere ha yaşamışsın ha ölmüşsün ne önemi var gibi psikolojik baskılar yapılmaktadır. Ve bu baskıları yapan bunca insanı öldüren askerler daha çocuk yaştaydı.

Oldu da işçi hastalandı ya da yoruldu bu ölmesi için geçerli bir sebep olarak kabul ediliyor. 2 günde bir bir avuç pirinç ile beslenen bu insanlar açlıktan ve susuzluktan dolayı meydana gelen salgın hastalıktan ölmektedirler. Ölenler/öldürülenler pirinç tarlalarının etrafına açılan çukurlara toplu halde atılırlar.

Fazla kurşun harcamak istemeyen askerler en ilkel yöntemlerle vahşice ve bir çok değişik ilkel işkence araçlarıyla öldürmeye devam ederler. 1977 yılından sonra kampa o kadar fazla insan getirilmiş ki bu kadar insanı öldürmeye vakit olmadığı için topluca kazılan çukurlara atılarak üzerilerine zehir dökmüşler.

1975-1979’a kadar süren bu dört yıl boyunca toplam 2 milyon insan ölmüştür. Kızıl Kmerler’in Vietnam’a saldırması üzerine kendi sonlarını hazırlamış oldular.

Paris’te eğitim gören Pol-Pot’un ülkeye getirdiği rejim 4 yıl boyunca sürmüş bu rejim ülkeyi 40 yıl geri götürmüştür.

Bizim de ilk durağımız şehrin dışında (şehire 20 dakika uzaklıkta) yer alan binlerce insanın işkence edilerek öldürüldüğü bu tarlalar oluyor. Girişten kişi başı 3 dolar vererek biletlerimizi ve kulaklıklarımızı alarak numaralandırılmış yerleri sırasıyla gezmeye başlıyoruz.

Yağmurların yağmasıyla işkence görenlerin kemiklerinin ve giysilerinin toprak üzerine çıkmasıyla bunlar toplanıp cam kutular içinde tarlaların belirli kısımlarına konulmuştur.

Bunları gördükten sonra daha 40 yıl önce burada yaşanan katliamı düşünmek bile insanın kendini tuhaf hissetmesine yetiyor. 129 tane toplu mezar bulunmaktaymış. Çoğu mezarlardan çıkarılmış ve 8000 tane kafatası bulunmuş. Bulunan bu kafatasları tarlanın hemen girişinde bulunan anıtın içinde öldürülen insanların yaşına göre ayrı ayrı bölümlere konularak sergilenmektedir.

Dikkatimizi çeken asıl yer resimdeki ağacın yanındaki mezardı. Bu mezarda bir çok çocuk cesetleri çıkmış. Çocukları öldürmek için bu ağacın gövdesi kullanılmış.

Ölüm tarlalarını gezdikten sonra sıra Tuol Sleng müzesinde. Burası zamanında okulmuş fakat Pol-Pot burayı hapishaneye çeviriyor. İnsanların ölüm tarlarına götürülmeden önce gözaltına alındığı, sorguya çekildiği yer. Hapishanenin bir çok yerine hücre ve işkence odaları kurulmuş. Zaten bir çoğu daha ölüm tarlalarına gitmeden burada can vermişler bile. Bahçede bulunan direkler çok ilginçti ilk başta pek bir anlamsız geldi ama öğrendikten sonra hayrete düştük. Yapılan işkencelere dayanamayıp bayılanları bu direğe ayaklarından asarak direğin altında bulunan içi dışkı dolu vazoların içine başlarını sokarak ayılmalarını sağlıyorlarmış.

Müzenin halen bir çok odasında işkence yapılan aletler sergilenmektedir. Odanın tam ortasında bulunan işkence aletinin insanı nasıl öldürdüğünü gösteren bir de resim bulunmaktadır.

Asıl en kötüsü resimdeki kadın çocuğu kucağındayken resim çekilmek için bir sandalyeye oturtuluyor ve tam o anda beyninin ortasına çivi geçirilerek öldürülüyor. Herkesin hikayesi farklı ama bu resimdeki kadınınki en acıklı olanıydı bence.

İnsanları öldürmeden önce ve öldürdükten sonra resimlerini çekmişler

Bu resimler arasında çocuklar da vardı. Çocukları öldürmelerinin sebebi ise ileride bir gün intikam alırlar diyeymiş. Böyle bir katliam dünyanın hiç bir yerinde yaşanmamıştır sanırım.

Bu kadar insanın içinden kaçmayı başaran hiç kimse olmadı değil. İşte kaçmayı başarabilen Chum Mey’ in hücresi

Katliamda en son öldürülen 14 kişinin mezarı müzenin bahçesinde gömülmüştür

Müze’yi gezdikten sonra en üst katta video odası var. Burada yaşananları gerçekten yaşamış burada bulunmuş insanların ağzından dinleyebilirsiniz.

Yine bir odanın içine kafatasları ve bir çok kemiğin bulunduğu bu alanda ibadet edebilirsiniz. Biz de kendi inancımıza göre duamızı ettik ve artık buradan ayrılıyoruz.

Yaşanmış olan, akla mantığa sığmayan bu rejimin tüm etkilerine rağmen halk çok güler yüzlü.

Günün son durağı olan Wat Phnom’a gidiyoruz. Giriş ücreti 1 dolar.

Sabahın 7’sinden beri hiç durmadan, oturmadan geziyoruz. Otelimize gidip valizlerimizi alıp taksici bizi otobüsün kalkacağı yere götürüyor. Hemen işlemlerini halledip Siem Reap’e biletleri aldığımız gibi valizleri yetkililere teslim edip 1 saat içinde karnımızı doyuracak yer bulmalıyız. Acentenin tam karşısında bir restaurant vardı çok kısa vaktimiz olduğu için başka yer aramanın gereği yok diye düşündük. Bopha Phnom Penh Titanic Restaurant Tonla Sap Nehri’nin hemen kenarına kurulu yemeklerinin lezzeti olsun ve garsonların ilgisi, güler yüzü olsun çok lüks bir yerdi.

Kamboçya’dan Tayland’a iki türlü geçebilirsiniz. Bunlardan ilki havayolu diğeri karayoludur. Karayolu ve havayolu ile geçişlerin arasındaki farka dikkat etmeniz gerekiyor.

Kamboçya’dan havayoluyla Tayland’a geçerseniz ülkede 30 gün kalabilirsiniz,

Karayoluyla geçişlerde ise süre 15 gündür.

Ve yılda 3 kere karayolu geçişine izin verilmekteyken havayoluyla girişte bir sınırlama bulunmamaktadır.

Havayolu : Kamboçya’nın Phnom Penh ve Siam Reap şehirlerinden Tayland’a direk uçuşlar bulunmaktadır. Havayolu yolculuğu diğer yolculuklara göre en rahat olanıdır. Yorulmadan koşturma olmaksızın iki ülke arasındaki en kolay ulaşım yoludur.

Karayolu : Karayoluyla geçişinizde Giant Ibis isimli firmayı kullanmanızı özellikle tavsiye ederiz.

Youtube kanalımıza buradan abone olabilirsiniz!

Bundan 6 yıl önce 2012 yılı gerçekleştirdiğimiz Kamboçya seyahatimiz sonrası yine karayoluyla Tayland’a geçmiştik. Ama o zaman minivanlar ile sağlamıştık geçişi. Yolculuk biraz eziyetli ama sınır geçişimiz çok kolay olmuştu.

Giant Ibis isimli otobüs firmasının biletlerini gelmeden önce internetten alabilirsiniz. Bilet çıktınızı almanıza dahi gerek yok. Telefonunuzda bulunması yeterlidir.

Konakladığınız otele hangi gün otobüs yolculuğunuz olduğunu söylüyorsunuz. Firmanın shuttle’ı sizi otobüs saatinden önce gelip otelinizden alıyor ve otobüs durağına götürüyor. Shuttle’ı ücretsiz sağladıkları gibi otobüslerde ücretsiz wi-fi hizmeti de veriyorlar.

Sanmayın ki Giant Ibis’ın reklamını yapıyoruz. Her detayı özelikle anlatıyoruz ki gelmek isteyen arkadaşlara tüm bilgileri verelim diye.

Otobüs durağı şehrin yalnızca 1-2 km uzağında. Gişeye gidip önce forma isim-soyisim-pasaport numarası ve uyruk bilgilerini doldurmalısınız. Sonra valizleri verdikten sonra size verilen minik valiz kağıdını saklamalısınız. Bu kağıdı Bangkok’a varış yaptıktan sonra valizi teslim alırken geri veriyorsunuz.

Otobüs içindeki servis hizmetleri su, kahve, kruvasan, ıslak mendil ve lunch box (pilav ve hıyardan ibaret).

Yolculuk başlar başlamaz otobüs muavinimiz gün boyu sürecek olan yolculuğun tüm detaylarını anlatıyor. Hatta o kadar dikkatli ve ilgililer ki daha otobüs hareket etmeden herkese pasaportlarını kontrol ettiriyor. Gümrükte yapılacakları söylüyor ve arrival card’larımızı dağıtıyor. Siz de bizim gibi gelecekseniz arrival card’daki flight no kısmına Bus yazmalısınız.

Gümrüğe kadar mola vermiyoruz. Zaten versek de haberimiz olmayacak. Herkes öyle bir bayılmış uyuyor ki, mola verilmedi diye kimseler şikayetçi değil.

Şimdi gelelim Kamboçya Tayland sınır geçişi detaylarına;

Muavinimiz bir anlamda da rehberimiz olduğu için otobüsten beraber inip ilerideki yeşil departure yazılı binaya gidiyoruz. Önce sağdaki ilk odaya girip 5 bölmeden oluşan sıralara girip fotoğraf çektiriyoruz. Bu kısımda en önemli olan şey Kamboçya e-visanızın çıktısının yanınızda olması. Telefonunuzda olması bir şey ifade etmiyor. Adamlar illa ki çıktısını istiyor. Bizim gibi vize çıktınız yoksa karşıda bulunan exchange’in yanındaki acenta’dan çıktı alabilirsiniz.

Rehberimiz benden 15 dakika sonra yanında birkaç kişiyle gelince anlıyorum ki zaten burası bizim gibilere hizmet veriyormuş. Wi-fi şifresini veriyorlar. Sizdeki e-visa’yı adamların mailine atıyorsunuz. İyi kalitede atmalısınız yoksa düşük kalite olanları polislerin kabul etmeyeceğini söylüyorlar. Çıktı için 100 Baht ödüyoruz. Adam soymanın değişik türü! Zorda kalınca sorgulamadan ödüyoruz. Ama iç acıyor tabi bir kağıt çıktı için bu kadar enayi yerine konulmak ve seve seve ödemekten dolayı.

Artık istenen evraklar hazır. Rehberin peşine takılıp departure binasına geri gidiyoruz. Ama rehber bizi içeri sokmadan burada bekleyin diyor. Sonra öğreniyoruz ki bizim için onun fotoğrafını çekip onun parmak izini almışlar. Bir tane kağıdı sorun eden Kamboçya polisi fotoğraf ve parmak izi için bir o kadar rahat.

Tüm işlemleri halledip Welcome to Cambodia kapısından geçip Tayland kontrol noktasının olduğu binaya girip bir üst kata çıkıyoruz. Bu sefer de burada takılıyorum kontrole 🙂 Polis önce tek tek sonuna kadar pasaportumun kontrol etti. Üstüne bu sene Tayland’a gelip gelmediğimi sordu. Bana bu seyahatten önce nerede olduğumu sorsanız onu hatırlamam kadın bunu 1 yıla yaydı 🙂 Kem küm edene kadar bu sene gelmemişsin, bu yıl ilk dedi. Eh iyi madem hadi vur şu kaşeyi de gideyim diyorum içimden. Kaşeleri vurdu vurmasına ama bu sefer de beni bir odaya çağırdı. İşin kötüsü problemin ne olduğunu sormanız halinde wait demeleri yok mu insanı asıl çıldırtan o. Fotoğrafla ilgili bir sorun var ama ne anlayamıyorum. Beyaz bir fon önünde yol yorgunu halimle fotoğrafımı çektiler ve pasaportumu verdiler.

Sabah şöförümüz Kong sözleştiğimiz saati 1 dakika bile geçirmeden geldi. Büyük bir heyecanla Dünyanın 8.Harikası Angkor’a gidiyoruz. Şehrin 5.5 km kuzeyinde yer alan bu tapınak UNESCO tarafından 1992 yılında Dünya Mirası listesine alınmıştır. Tapınağın hemen girişinde bilet almak için sıraya giriyoruz resmimizi çekip bileti anında basıyorlar. Günlük bilet 20 dolar. Biletler 1 günlük, 3 günlük ve 1 haftalık kombinler halinde satılmaktadır. Bu biletleri her tapınağa girişte görevliler göstermenizi istiyor o yüzden sakın kaybetmeyin. Biletleri hatıra olsun diye hala saklıyoruz Kong bizi sırasıyla tüm tapınaklara götürdü. Angkor Wat, Bayon, Preah Khan, Chau Say Tevoda Temple, Thommanon, Ta Phrom, Banteay Kdei.

Bayon: Angkor Wat’tan sonra bilinen ikinci tapınaktır. Kayaların üzerine işlenmiş suratlar Khmer sanatınının güzelliğini gösteriyor. Bu kayalara işlenmiş surat Kral’ın yüzüymüş.

ANGKOR WAT

BAYON

PREAH KHAN

Ta Phrom : Bu Budist tapınağı kral VII.Jayavarman’ın annesine ithafen yapılmıştır. Tapınağın duvarları ağaçların köklerinden dolayı tahrip olmuştur. Tapınağı tahrip eden bu ağaca Tom Raider ağacı da denilmektedir. Lara Croft Tom Raider filminin çekildiği yer bu tapınak.

TA PHROM

Tapınakları yavaş yavaş en ince ayrıntılarını inceleyene kadar gezmenizi tavsiye ediyoruz. Tapınak taşlarının üzerine işlenen figürleri, kabartmaları, oymaları özellikle inceleyin.

CHAU SAY TEVODA TEMPLE

Tüm bu tapınakları gezdikten sonra gün batımı izlemeye gidelim dedik ama bir yağmur bastırdı ki yer gök bir oldu sanki. Ağaçları kökünden sökercesine yağmur yağıyordu. Hatta bir ağaç kırılmış yol bu yüzden kapanmıştı. Bizim de yağmur yüzünden gün batımı izleme imkanımız kalmadı. O zaman dedik balona binip tapınakları yukarıdan izleyip resimlerini çekelim tabi yine hava şartları malum buna binmemize de engel oldu. Şehre vardığımızda yağmur yeni yeni durulmuştu. Kong’a nerede yılan yiyebileceğimizi sorduğunda çok şaşırmıştı. Şehrin 5-10 km dışındaki restaurantlarda bulabileceğimizi söyledi. Bizi götürmesi için ne kadar istediğini sorduğumuzda ne verirseniz demişti. Yılan yeme fikri bence çok iyi oldu. Hem yerli halkı daha yakından görmüş olduk. Herhalde 5-6 mekana gittik hiçbirinde yılan yokmuş. İnat ettim ya illa bulucam ve yiyecem şu yılanı tam pes etmiştim ki son şu restaurant’a da soralım yoksa döneriz artık dedik. Şans iste burda varmış. Bu gittiğimiz bölgede tüm restaurant’lar su üstüne kurulu, meğer oturdukları yerden yılanları tutup bir yandan da pişirip yiyorlar. Gittiğimiz dönemde sular çekildiği için pek fazla yılan çıkmıyormuş. 3 yılan vardı yeter mi dediler ee haliyle yeter tabi. Tadını bilmiyorum birde beğenmezsem yazık olacak hayvancağızlara. Orkun tabi hemen ön yargılı, bunlar şimdi yılan yerine tavuk pişirip verirler dur ben de mutfağa gideyim hem nasıl yapıldığını görürüm dedi. Onun gitmesine fırsat kalmadan adamlar yiyeceğim yılanı getirdi. Nasıl beğendiniz mi diye elime de tutuşturdular. Elime almasına aldım da hayvan bu hisleri daha farklı bir anda aklıma benim onu yiyeceğimi anlar mı sorusu gelmesiyle tutuşturdum adamın eline.  Tam komedi yaşadık ya.

Sonunda merakla beklediğim yılanım güzelce pişirilip, lemon grass süslemeleriyle önüme geldi. Görüntüsü nasıl muhteşem ise tadı da bir o kadar lezizdi.

Yerken biraz zorlandım açıkçası kılçığı olduğu için yılanın kaburgasına alt dişi geçirip eti yukarı doğru çekip yemek gerekiyormuş. Kong bayağı bir uğraştı öğretmek için ama olsun yediğim kadar artık ne yapayım.

Gitmeden önce şöförümüz Kong ile mailleşirseniz size yardımcı olacaktır orada (cheata_168@yahoo.com). Bizi hatırlaması için hani beraber yılan yemiştiniz derseniz hatırlar

Akşam otele vardığımız gibi sabah Bangkok’a gitmek için bize otobüs ayarlamalarını istedik. Otobüslerde yer kalmadığı için minibüsle gitmemizi önerdiler. 9 kişilik minibüse 14 kişi aldılar valizler ayaklarımızın altında 7 saat yol boyunca perişanları oynadık. Tayland sırında minibüsten indirelerek yürüyerek pasaport işlemlerinin yapıldığı binaya gittik. 45 dakika kuyrukta bekledikten sonra işlemlerimiz hallettik. Ardından başka minibüse transferimizi sağladılar ancak ne var ki gelen gideni aratıyormuş. Bu sefer ayaklarımızın altındaki valizler yetmiyormuş gibi tavana kadar valiz doluydu içerisi. Birde üstüne yolda 2 tane taylı adam aldılar sanki çok yer varmış gibi. Dip dibe elin herifleriyle bir yolculuk tam bir kabustu. Sonunda Bangkok’tayız, mutluyuz

Konaklama : Cheathata Angkor Hotel‘de konakladık gecesi kişi başı kahvaltı dahil 20 Dolardı. Pub street’e yürüyerek 5 dakika uzaklıkta, odalar geniş ve çok temizdi.

Gidilmesi gereken en iyi dönem: Kasım-Şubat arası