Ama Fas’ın güzeller güzeli şehirleri Marakeş, Fes ve Şafşavan da bir yandan güvenlik tedirginliğine karşı gidip görmek, gezmek için bize o kadar cazip geliyordu ki. Biz de sizler gibi başladık Fas güvenli mi, yapacağımız yerel ulaşım araçları ne derece güvenli, akşam sokaklarda rahatlıkla yürüyebilecek miyiz? Fes ve Marakeş’in ara sokaklarının en derinliklerine mi girsek yoksa şöyle ucundan bakıp da çıksak mı gibi onlarca soru vardı aklımızda. 

Fas’ın güvensiz olabileceği fikri bir bakıma müslüman bir ülke olması ve Afrika kıtasında yer almasıyla Suriye, Irak ve Libya’daki uluslarası terörist gruplarla ilişki içinde olabileceği düşüncesinden ileri geliyor.

İspanya’dan yalnızca bir kaç kilometre uzaklıkta bulunan ülkede Endülüs etkisini görmek mümkündür. Bu sayede Avrupa ile arasında kültürel bağlar halen devam etmektedir. Hatta Fas’ın kuzeyinde İspanyolca’nın konuşulduğu da dikkatlerden kaçmıyor.

Fas’ta yaşanmış terör saldırıları;

2003 yılında Kazablanka’da bombalı saldırı sonucu 33 kişi ölmüştür,

2011 yılında Marakeş’teki Argana Cafe’ye yapılan saldırı sonucu 17 kişi ölmüştür,

Tüm bunlar Fas’ın güvensiz bir ülke olduğunu anlamına gelmez. Bir genelleme yaptığımız zaman bu tür saldırıların artık Avrupa ülkelerinde dahi yaşandığını görüyor, duyuyoruz. Kaldı ki kendi yaşadığımız ülkeyle kıyasladığımız zaman çok daha güvenli olduğu tartışmasızdır.

Avrupa’nın pek çok ülkesinden turist ağırlayan ülke Tripadvisor 2017 Traveler’ Choice’a göre 2017 yılının en çok tercih edilen ülkelerinden biri seçilmiştir.

Fas gezisi için hazırlıklara başlarken harıl harıl güvenlik araştırması yapıyoruz. İstediğimiz bilgilere ulaşamayınca çevremizde giden kim varsa onlardan bilgi alıyoruz. Ama sonuç hep aynı.. Aman çok dikkatli olun! uyarısını alıyor her defasında. Neymiş efendim ara sokaklara çok girmemek lazımmış, telefonla selfie çekerken telefonu kaparlarmış, hava kararınca yollarda çok yürürmemek gerekiyormuş, Fas erkekleri çok rahatsız edici bakışlar hatta laf atıyorlarmış gibi gibi gibi………

Bunca uyarıyı duyduktan sonra gel de korkma. Yemin ediyorum telefonu yolda gezerken öyle bir tutuşum var ki sanki gelip elimden zorla alacaklar eheuheh. Çantayı zaten ilk bir kaç gün sürekli önümde taşıdım 🙂

Sonuca yani bizim gördüklerimize gelelim isterseniz;

Ben Fas’a annemle gittim. Yani iki kadın düştük yollara. Zaten ben nereye desem annem güvenli mi değil mi diye sorgulamaz, takılır peşime gelir. Ama bu seferki öyle olmadı. Baktım güvenliği benden çok araştırıyor. İlk bir kaç gün kadına telefonu elinde tutturmadım. Neymiş çalınırmış diye. O da ne yapsın alışkanlık işte. Fotoğraf çekilicem diye eline alıyor öylece unutuyor.

Fas’ta Otobüse Binilir Mi?

Kazablanka havalimanına indikten sonra havalimanının içinden kalkan trenle şehre gittik. Burdan hemen oyalanmadan Marakeş tren biletimizi aldık. Marakeş’e varışımız akşamı bulmuştu. Trenden en son biz indik. Baktım iki avrupalı çift bankta oturuyor. Yanlarına gidip merkeze otobüs mü yoksa taksiyle mi gitmemizi önerirsiniz diye sordum. Otobüsün oldukça güvenli olduğunu ama sürekli dur kalk olduğundan taksiye binmemizi önerdiler. Taksi ücretinin ortalama fiyatını da sordum tabi. Ama orada yaşayıp taksi fiyatını bilememesi hanesine eksi puanı işledi 🙂 Kızın dediği paranın 1/3 fiyatına merkeze gittik. Bu arada otobüslerin de güvenli olduğunu öğrenmiş olduk. “Yani neymiş Fas’ta otobüse binilebilirmiş”

Marakeş Sokaklarında Gece Yürünür Mü?

Takside yolculuk yaparken haliyle taksici hangi otele gideceğimizi soruyor. Medina bölgesine araç girmediği için otele yakın bir kapıda indiriyor bizi. Tabi çakal otelimizin adını öğrendi ya hemen etraftakilere kendi dilinden nereye gideceğimizi söylüyor. Amaç bize rehberlik edip otele götürmeleri.

Böylelikle bahşişi kapacaklar. Yedik mi? Tabi ki hayır. Açtık navigasyonu sessiz sokaklarda yürümeye başladık. Ama biliyorum yolu demenize rağmen sizin yürüdüğünüz yolun yanlış olduğuna ısrar ediyorlar. Sakın kanmayın bu yalanlara 😉 “Yani neymiş Marakeş’in labirent sokaklarında kadın başına yürünebiliyormuş”

İnsanlarla Kaynaşın

Fas halkı görüp görebileceğiniz en konuşkan, en samimi toplumdur. Hele biz Türklere bayılıyorlar. Zaten adamların hayatı Türk dizileriyle geçiyor. Yolda yürürken konuşmanızı duymadan tipinizden Türk olduğunuzu anlıyorlar.

Deri Tabakhanelerine Çok Dikkat

Fas gezimize Marakeş’ten başladığımız için Marakeş’te gezilecek yerler listesini tamamlamak adına listeye Marakeş’teki deri tabakhanesini de eklemiştik. Tabakhane şehrin biraz dışında kalıyor. Şehrin dışına çıktıkça da sokaklardaki profil ve dükkan kaliteleri epey düşüyor. Tabakhanenin önüne vardığımızda hemen bir adam yanımıza gelip elimize nane iliştirdi. Ardından başladı tabakhaneyi anlatmaya. Bu arada öyle hızlı ve seri anlatıyor ki ne fotoğraf ne video çekilmemize fırsat veriyor. Burada yan yana iki tabakhane var. Biri berberilere diğeri Araplara ait. Dışarı çıktıktan sonra tutturuyor illa dükkana götürüp buradaki deriler yapıldıktan sonra nasıl ürünler ortaya çıkmış onu gösterecekmiş. Yok biz merkeze gidiyoruz deyince. Tamam zaten bu yolda oraya çıkıyor diyor. Peki bunu yedik mi tabi ki yemedik 🙂 Yemeyince beyfendi sinirleniyor bu sefer para istiyor. Bizi gezdirdi diye hak etmişmiş. Eline bozuk para tutuşturduk ama beğenmedi verdiğimizi. Başladı bir laf dalaşı. İlla fazla para vermemizi istiyor. Bu esnada da benim elimde telefon boynum fotoğraf makinası. Koysam koyamıyorum çantaya. Ulan acaba gasp yapar mı diyorum. Demeye kalmadan bir adam daha geldi. Laf dalaşı artık ittirmelere kadar ilerledi. Ama inat ettim bir kere bu adama 5 kuruş vermicem! Şansa önümüzde 5 tane turist gördük. Yanlarına ilişip öyle yürümeye başladık. Adam bağıra çağıra arkamızdan bir süre geldikten sonra pes etti. “Yani neymiş Marakeş’te tabakhaneye gidilmezmiş”

Bunun yerine eğer rotanızda Fes varsa lütfen Marakeş yerine bu hakkınızı Fes şehrine saklayın. Hem Fes’teki çok daha büyük hem de daha güvenli. Bunun için de yapmanız gereken şey Fes’teki otel resepsiyonundan size rehber temin etmelerini rica etmeniz gerekiyor. Çok komik bir rakama rehber sizi Fes Chouara Tabakhanesine götürüyor. Tabakhane girişinde ayrıca para ödemiyorsunuz, fotoğraf çekerken kimse sizi rahatsız etmiyor. Dükkanın içinden girip yukarı çıktığınız terasta dilediğiniz kadar vakit geçirebilirsiniz.

Fas’ın En Güvenli Şehri Şafşavan

Kazabanla, Fes ve Marakeş’e kıyasla kendimizi en güvenli ve rahat hissettiğimiz şehir Şafşavan olmuştu. Zaten ufacık bir şehir, her şey iç içe. Kimse sizi bir yere götüreyim, bir şey satayım diye ısrarcı değil. Oldu da yolunuzu kaybettiniz halka rahatlıkla yön sorabilirsiniz. Arkanıza takılmadan size yolu tarif edeceklerdir.

Makalemizin sonunda size kısaca söyleceklerimiz Fas’ın güvenli olduğudur. Hırsızlık, gasp, taciz gibi olaylar ülkemizde alıp başını gitmiş durumdayken yabancı ülkede emin olun kendi ülkenizden daha güvende olacaksınız. Tabi güvenli dedik diye aman tedbiri elden bırakmayın. Ne olur ne olmaz diyerek her zaman bir ihtimal diyerek sürekli dikkatli olmanızda fayda var. Her zaman bir tehlike gelebilir fikri aklınızdan çıkmamalı. Bu sadece Fas değil dünyanın neresine giderseniz gidin geçerlidir.

Mesela Fas için güvenli dedik diye otostop çekmeyin, biri evine davet ettiğinde gitmeyin, erkeklerle çok samimi olmayın. Yine aşağıda yazmış olduğumuz minik önlemleri de göz ardı etmezseniz seviniriz. Şimdiden Fas’a gidecek arkadaşların hepsine iyi ve güvenli yolculuklar dileriz.

MİNİK ÖNEMLER

• Havalimanından ücretsiz sim-card alın. Şehirde internet paketi alabilirsiniz. Arkadaşınız veya eşinizle gittiyseniz telefonlarınızı kaydedin. Olası kaybolma ihtimaline karşı iletişim halinde olmanıza yarar.
• Müslüman bir ülkede gezdiğinizi unutmayın ve çok açık kıyafetler giymekten kaçının.
• Marakeş sokakların ergen erkeklere yol sormayın. Bayanlara sormak her zaman daha iyidir. Erkeklere sormanızın da bir kötü yanı yoktur. Ama durduk yere peşinize takılıp sorduğunuz adrese kadar sizi götürüp karşılığında bahşiş isterler. Genelde otellerin tavsiyesi de bu yöndedir.

ÖNEMLİ TELEFONLAR

Polis 19 – 112

Kazablanka Fahri Türk Konsolosluğu

Lokal: (052) 266.0515
Uluslararası: +212.52.266.0515

Fes Fahri Türk Konsolosluğu 

(+212) (535) 600 659

Marakeş Fahri Türk Konsolosluğu 

(+212) 661 43 78 06

Marakeş’in “Kızıl Şehir” olarak anılmasının bir sebebi var: sokaklar, duvarlar, pazarlar… her yer kırmızının tonlarıyla kaplı. İşte tam da bu kızıllığın ortasında, adeta “yanlışlıkla başka bir boyuta düşmüşsün” hissi veren Majorelle Bahçeleri karşına çıkıyor. İçeri girdiğin anda, gürültü ve kaostan bir anda uzaklaşıp maviye boyalı sakin bir dünyanın içine adım atıyorsun. Ve o meşhur Majorelle Mavisi var ya… tam bir “gözümü alamıyorum” rengi.

Bahçenin hikâyesi aslında bir tutku masalı. Fransız ressam Jacques Majorelle, 1920’lerde Marakeş’e taşındığında burayı sadece bir ev olarak görmemiş. 40 yıl boyunca dünyanın dört bir yanından yüzlerce bitki getirip kendi hayalindeki tropikal-botanik dünyayı inşa etmiş. Öyle ki burada kaktüslerden bambuya, palmiye türlerinden nadir çiçeklere kadar inanılmaz bir çeşitlilik bulunuyor. Resmen ressamın tuvali gibi: her köşesi farklı bir renge, farklı bir dokuya sahip.

Jacques Majorelle’nin Ardından Gelen Sessizlik ve Yeniden Doğuş

Majorelle 1950’lerde geçirdiği trafik kazasından sonra hem kendi hayatı hem de bahçenin kaderi değişiyor. Ressam Fransa’ya dönüyor ve bahçe uzun süre bakımsız kalıyor. Bir dönem neredeyse otel yapılmak üzere satılmak üzereyken, “Evladım buna dokundurmayız!” diyerek devreye iki ikon giriyor: Yves Saint Laurent ve hayat arkadaşı Pierre Bergé.

1980’de mülkü satın alıyorlar ve bahçeyi adeta küllerinden yeniden doğuruyorlar. YSL’in sanata olan tutkusu ve Majorelle’nin mirasına duyduğu saygı, bahçeyi bugün bildiğimiz o ikonik hale getiriyor. Zaten Yves Saint Laurent, burayı “Fransa’dan sonra ikinci evim” diye tanımlıyor. 2008’de hayatını kaybettiğinde ise külleri bahçeye serpiştiriliyor. Bu da burayı yalnızca bir bahçe değil, sanatçının ruhunun bir parçası haline getiriyor. 

İçeri Girdiğinizde Sizi Ne Bekliyor?

Majorelle Bahçeleri sadece bitkilerden oluşan bir alan değil; aynı zamanda mimari, sanat ve tarihin birbirine karıştığı bir kompleks. Bahçede dolaşırken:

1. Bitki Koleksiyonu

Kaktüsler, dev palmiyeler, su bitkileri, bambu ormanları… Her köşe başka bir ülkeye aitmiş gibi. Yani tek bir bahçede küçük bir dünya turu atıyorsun.

2. Mavi Villa (Art Deco Ev)

Jacques Majorelle’nin evi Art Deco tarzında yapılmış ve o meşhur Majorelle Mavisi ile boyanmış. Buranın “Instagram fenomemleri tarafından işgal edilmesinin” 1 numaralı sebebi tam olarak bu. Renk, ışık, gölge… hepsi dramatik.

3. Islamic Art Museum – İslami Eserler Müzesi

Eski Berberi takılar, Fas halıları, geleneksel kıyafetler, seramikler… Yani burası tamamen farklı bir kültür ve sanat katmanı sunuyor. Bahçenin yanında ayrı bir dünya gibi.

4. Yves Saint Laurent Anıtı

Temiz, zarif, sade bir saygı duruşu. Beyaz bir sütun üzerinde ikonik modernist bir plaket var. YSL’in Moroco tutkusunu burada çok daha derinden hissediyorsun.

5. Aşk Müzesi (Musée de la Love)

YSL’in kendi çizdiği aşk temalı kartpostalların ve illüstrasyonların sergilendiği minicik ama çok tatlı bir müze. “Sanatçı ruha küçük bir dokunuş” gibi.

Majorelle Bahçeleri Hakkında Genel Bilgiler

• Kuruluş yılı: 1932
• Halka açıldığı tarih: 1942
• YSL tarafından satın alınma yılı: 1980

Giriş ücreti:

• Bahçe: 170 Dh
• YSL Müzesi: 140 Dh

(Not: Marakeş’teki en pahalı giriş ücretlerinden biri ama gerçekten parasını hak ediyor.)

Neden Bu Kadar Övülüyor?

Çünkü Marakeş sokakları nefes nefese bir enerjiye sahip — pazarlık sesleri, motosikletler, baharat kokusu, kalabalık… derken bir anda kendini yemyeşil, mavi ve sessiz bir dünyanın içinde buluyorsun. Resmen beynin “oh be!” diyor.

Bahçede dolaşırken zaman biraz yavaşlıyor, renkler keskinleşiyor, her köşe sanki sahneye hazır bir film karesi gibi duruyor. Ve evet… “Buradan çıkmak istemedim” cümlesi burada tam olarak gerçek oluyor.

(+212) 661 43 78 06

Şafşavan şehri Chefchaouen, Chaouen (kısa telaffuzu), İspanyolca Xaoven, deniz seviyesinden 660 metre yüksekte Tetouen şehrinin doğusunda Djebel, Meggou ve Djebel Kala tepelerine hakim konumda yer almaktadır.

Youtube kanalımıza buradan abone olabilirsiniz!

Şehrin en büyük özelliği Medina bölgesinin masmavi olmasıdır. Bunun yanı sıra Chefchaouen’in bazı yapıları miras niteliğinde olmasına rağmen terk edilmekle karşı karşıyadır. Modern inşa teknikleriyle yapılmaya başlanan yeni binalar şehrin ahengini bozmaya doğru gitmektedir. Buna en basit örnek şehir meydanından tepeye doğru baktığınızda tepe kondurulan betonarme bina en güzel örnektir.

Maviye boyalı monokrom harikalar diyarı kısaca Chaouen olarak okunur ve yazılır.

Berberi dilinde Chefchaouen yani Şafşavan’ın anlamı çift boynuz demektir. Dağın ikiye ayrıldığı noktada vadi vardır. İşte şehir de tam bu noktadadır.

1471 yılında Mulay Ali Ben Rachid tarafından inşa edilen ufak kale Portekizlilerin istilasından korunmak amacıyla yapılmıştır. Ve şehir 1956 yılında özgürlüğüne kavuşabilmiştir.

1930’lu yıllarda Sefarad Yahudi sığınmacılar evlerini maviye boyama başlamışlardır. Bu rengin Tanrı’nın gücünü simgelediğine inanıyorlar ve gökyüzünün yansıması olduğunu düşünüyorlar.

Bir diğer inanış ise mavi rengin böceklerden koruduğuna inandıkları için boyandığıdır. Bu mavi rengin hikayesini ilk Hasankeyf’te öğrenmiştik. Yıllar önce ziyaret ettiğimiz Hasankeyf’te ilk dikkatimizi çeken şey evlerin mavi çatılarıydı. Bizi gezdiren yerel rehberimiz Yusuf’a çatıların niye mavi olduğunu sorduğumuzda böceklerin eve girmemesi için yapıldığını söylemişti. O yüzden Şafşavan’daki böcek hikayesi bize daha mantıklı geldi.

Endülüs döneminde İber yarımadasında Hristiyanlar Müslümanların yarımadadaki varlıklarını ortadan kaldırmaya çalışırken yine bu dönemde mülteci Yahudiler İsrail’in Safed şehrinde evlerini maviye boyama başlamışlardır.

Zamanla Chefchaouen’deki Yahudiler giderek azalmaya başlayınca yerlerine Müslüman kitle gelerek çoğalmaya başlamışlardır. Şimdiler şehirde Araplar, İspanyollar ve Berberiler bir arada yaşamlarını sürdürmeye devam etmektedirler.

Chefchaouen, Marakeş ve Kazablanka’nın aldığı kalabalığı kendine çekmez. Buraya sadece Avrupalı turistler gelmektedir. Yaz dönemi 200 ve üzeri pansiyon sadece Avrupalı gezginlere ev sahipliği yapmaktadır. Şafşavan’ın ünlü olmasının bir diğer nedeni de 2011 yılında Georgia Armani’nin çekmiş olduğu reklam filmidir.

MARIJUANA’NIN SERBEST OLDUĞU ŞEHİR

Kif dedikleri Marijuana yetiştirilmektedir. Bölgenin en büyük kenevir ihracatı burada yapılıyor. Dolayısıyla Fas’ın Amsterdam’ındasınız. Çevrenizde, otelin avlusunda, sokakta orada burada esrar içen görürseniz sakın şaşaırmayın. Fas’ta esrar içmek yasak olmasına rağmen bu şehirde fazlasıyla yaygındır. Ve kimse kimseye bir şey dememektedir.

Peki bu mavi rengi nasıl koruyorlar?

Her iki yılda bir evler, sokaklar yeniden boyanmaktadır. Dolayısıyla şehir her zaman mavi her zaman etkileyicidir.

Şafşavan’da Yapılacaklar

Mavilikler İçinde Huzur Bulun

Şafşavan denilince hani ilk akla gelen mavi şehirdir ya. İnanın şehir aynen fotoğraflarda gördüğünüz gibi hatta daha da fazlası. Medina gölgesinde kafanızı çevirdiğiniz, adım attığınız ve dokunduğunu her yer baştan sona mavi renktedir.

Medina bölgesinde bir tane meydan bulunmaktadır. Meydanın ismi Uta El Hammam’dır. Genelde cafe ve restaurantlar da bu meydan çevresine konumlanmıştır.

Yeri gelmişken Medina’nın ne demek olduğunu da söyleyelim. Fas’ta meşhur şehirlerin hepsinde Medina diye bir bölge vardır. Genelde şehrin eski kısmına verilen isimdir. Arapça anlamı şehir demektir.

Şafşavan’da İspanyolca konuşulduğunu biliyor muydunuz?

İspanya’dan sürgün edilen Yahudilerin Şafşavan’a yerleşmesiyle İspanyolca burada hakim dil olmuştur. Halkının hemen hemen hepsi İspanyolca konuşmaktadır.

Argan’ın Cenneti

Şafşavan alışveriş için sizi tatmin etmeyecektir. Lüften alışveriş yapmak aklınızda varsa bunu en başından çıkarın. Ama argan ürünleriyle de sizi sizden alacak bir dükkan var ki içine girin ve çıkmayın!

Meydan’da bir tane kahvehane var. Hemen bunun yanından hafif bir yokuş çıkar. O yokuşa girer girmez solda kapısının önünde renkli renkli ürünleriyle parıldayan bir dükkan vardır. Adı Abuela Aladdin. Buranın üst katına çıkın ve arganla alakalı ne varsa alın gitsin. Argan sabunları, şampuanları, serumları, nemlendirileri ve daha neler neler…

Benim favorimi soracak olursanız yumuşacık yapısıyla ve müthiş kokusuyla argan şampuanı ve sabunları oldu.

Doğayla Bütünleşin 

Şehrin mavi sokaklarından taksiyle yalnızca yarım saat uzaklıktaki doğa harikası Cascades d’Akchour’a mutlaka gitmenizi tavsiye ediyoruz. Şelalelerin oluşturduğu göletler ve etrafını çevreleyen yeşillikler maviden sonra yeşile de doymanızı sağlıyor.

Rift Dağlarında Trekking

Hem doğayla iç içe olmak hem de şehrin panoramik manzarasına hakim tepelere ayak basmak için Rift dağlarına gitmeniz gerektiğini sakın unutmayın. Afrika’nın en iyi yürüyüş rotalarından biri olduğu kabul edilen Rift dağını es geçmemeye özen gösterin. İster günübirlik isterseniz iki günlük trekking paketleri satın alabilirsiniz. Trekking noktalarından tavsiye edeceğimiz bir yer o da Talassemtane Ulusal Parkıdır.

Şehirden Manzara Noktası Şafşavan’ın mavilikleri içinde kaybolmak kadar şehir manzarasını izlemekte insanın gözlerine bayram ettiriyor. Bunun için öyle bir yer keşfettik ki aman şimdi tepeye kim tırmanır diyeceklere müthiş nokta atışı olacak. Şehrin Uta El Hammam bölgesinde saklı bir türbe var. Kapısı yeşil renkli.

İşte tam bu türbenin yanında bir dükkan var. Dışardan pek bizi içine çekmemişti. Ama sahibi biz türbenin önünde fotoğraf çekilince yanımıza gelip türbeyi anlatmaya başlayınca bizim türk olduğumuzu öğrendi. Tabi yine aldı başına değişik muhabbetler. Neymiş efendim bu türbeye çocuğu olmayan kadınlar, dileği kabul olsun diye gelip adakta bulunanlar vs geliyormuş.

Neyse baktık sohbet iyice sıkıcı geliyor gitmeye yeltendik. Bu sefer tutturdu dükkanıma gelin sizi terasına çıkarıcam diye. Aslında bu adam derdi satış yapmak olmalı diye düşünürken ne alaka bizi terasa çıkarsın ki diye tedirgin tedirgen merdivenleri tırmanmaya başladık. Manzara, teras müthişti. Buraya bir cafe açsalar herhalde Şafşavan’ın en popüler yeri olurdu kesin. Tabi bu fikrimizi sahibine söylemekten de geri kalmadık. Adam maddiyatla alakayı kesmiş anlaşılan. Fas halkı Türk dizileriyle kafayı bozmuş durumda. Kadın-erkek hepsi bizim dizilerin hastası. Manzarayı izledikten sonra dükkanı gezdik. İçeride gerçekten çok özel ve eski parçalar var. İlgilenenler olursa buraya muhakkak girmelerini tavsiye ediyoruz.

Sonumuz nasıl mı oldu? Adama teşekkür edip uzun bir vedalaşma evresine girdikten sonra akşam bak illa bekliyorum gelin Türk dizisi izleriz dedi ehehueheueh.

Chefchaouen Şafşavan’a ne zaman gidilir?

• En düşük sezon Aralık ve Mart ayları arası
• Gidilmesi gereken en iyi dönem ise Mart ayından Aralık ayına kadar
• En sıcak ve kuru dönemler Temmuz ve Ağustos ayları
• En soğuk ve yağışlı dönemler Aralık, Ocak ve Şubat aylar

Şafşavan deniz seviyesinden yüksekte olduğundan ve dağlarla çevrili bir bölgede yer almasından dolayı genelde sabah erken saatlerde ve akşamları serin havanın etkisi altına girer. Eğer konaklamayı hostel tarzı yerde yapıyorsanız klima ve benzeri ısıtıcı olmadığından üşümeniz yüksek ihtimaldir. Aslında bir bakıma Karadeniz’e çok benzettiğimiz bir şehir olmuştur Şafşavan. O yüzden bizim tavsiyemiz Şafşavan’a gidilmesi gereken dönem Mayıs ve Haziran ayı ile Eylül ve Ekim aylarıdır.

Şafşavan’da Ne Yenir?

Şafşavan Medina bölgesindeki meydanda dediğimiz gibi cafe ve restaurantlar bulunmaktadır. İstediğiniz yere girip gönül rahatlığıyla yemeğinizi yiyebilirsiniz. Ama bizim size özel bir tavsiyemiz var ki buraya gitmeden Şafşavan’dan dönmeyin.

Assaada Restaurant sokak arasında kalıyor. Eğer adını bilmiyorsanız denk gelmeniz çok zor. Belki denk gelirsiniz ama bu sefer de bu ne biçim yer sokağa 3-5 plastik masa atmışlar deyip es geçersiniz. Aman böyle demeyin. İçeri girin ve teras katına çıkın. Teraste toplam 2 masası var. Biz şanslıydık ki yer bulabildik. Yediğimiz en güzel, en bol porsiyon ve en ucuz restaurant burasıydı.

Şafşavan Nerede Kalınır?

Şafşavan küçük bir şehir olsa da 200’ün üzerinde pansiyon, butik otel ve riad seçeneğine sahip. Yani bütçe dostu odalardan teraslı manzara krallarına kadar “her cebe, her zevke göre” bir yer bulmak mümkün.

Biz her iki gidişimizde de Old Town (Medina) bölgesini tercih ettik. Çünkü Şafşavan’ın en tatlı, en fotojenik sokakları burada. Kaldığımız oteller tamamen farklıydı ama deneyimlerimiz birbirini güzel tamamladı:

İlk seyahatimizde, şehrin merkezi olan ana meydana birkaç adım uzaklıkta bir otelde kaldık.

• Sabah dışarı çıktığın anda o meşhur mavi sokaklara dalıyorsun.
• Kafe, restoran, hediyelikçi… Hepsi burnunun dibinde.
• “Gezmeye hemen başlayayım, yürüyüş mesafesinde her şey olsun” diyorsan tam bu bölge sana göre.

Son gidişimizde ise “Bu kez manzara bizim olmalı!” diyerek biraz daha tepeye kurulu bir riad seçtik.

• Otelin geniş terası vardı ve Şafşavan’ın mavi deniz gibi görünen evleri ayaklarımızın altındaydı.
• Akşamüstü gün batımında terasta oturup nane çayı içmek? 10/10.
• Biraz yokuş çıkıyorsun ama manzaraya değiyor. Hatta “sporumu da yaptım” diye kendini teselli edenler kulübüne hoş geldin.
  

Şafşavan’a Nasıl Gidilir?

Şafşavan’a Fas şehirlerinin hiç birinden trenle ulaşım yolu bulunmamaktadır. Tren güzargahı üzerinde olmadığından trenle hiçbir türlü ulaşım yoktur.

Fes’ten otobüsle 4,5 saat. Ücreti 75 MAD = 8 USD (kurlar makalenin yayına alındığı günkü kur bilgisine göre yazılmıştır)

Kazablanka’dan otobüsle 6,5 saat. Ücreti 140 MAD = 15 USD

İspanya’dan gelecekseniz Tangier şehrine feribotla geçip buradan CTM otobüslerine binip 2,5 – 3 saat otobüs yolculuğu yaptıktan sonra varabilirsiniz.

Tetaouen’dan otobüsle 1 saat

Trenle Şafşavan’a Ulaşım

Eğer uzaktan gelecekseniz yolun bir kısmını trenle gelip ardından otobüsle devam etmek en mantıklı yol olacaktır. Bunun için Marakeş veya Kazablanka’dan Tangier’e trenle geçip Tangier tren istasyonundan taksi ile otobüs durağına gidip buradan otobüs bileti alıp Şafşavan’a gidebilirsiniz.

Rotanız üzerinde Fes şehri varsa yine buraya trenle gelip Fes otobüs durağından bilet alıp ulaşabilirsiniz. Fes otobüs durağı şehri saran surların tam karşısında bulunuyor. Yani şehirden yürüyerek rahatlıkla otobüs durağına gidebilirsiniz. Bunun için taksi tutmanıza gerek yok.

Şafşavan otobüs durağı şehrin birkaç km dışında bulunuyor. Otobüs durağından dışına adım atar atmaz taksiler sizi şehre götürmek için bekliyor olacak. Aslında yürüyerek rahatlıkla şehre gidebilirsiniz. Tek sıkıntı otobüs durağından dışarı çıkıp sola döndükten sonraki uzun ve dik yokuştur. Bunu aşarım derseniz tabanlara kuvvet, kim tutar sizi 🙂

Bizim hikayemize gelince Şafşavan dönüşünü sabah ilk otobüs seferine almıştık. Henüz hava aydınlanmadan otelden check-out yaptık. Her ne kadar otelden taksi istesek de otel Şafşavan Medina bölgesinde olduğundan ve buraya araç girmediğinden taksi çağıramayacaklarını söylediler. Biz de Medina bölgesinden ana bölgeye çıkalım cadde üzerinde illaki buluruz dedik. Ama düşündüğümüz gibi olmadı. Sabahın köründe sokaklarda sadece biz valizin tekerlek sesi eşliğinde sabah sporumuzu yaptık.

Hani Fas güvenli mi diye çok soru soruyorsunuz ya bu sorunun cevaplarından birini de bu hikaye versin size 😉 İki bayan sabahın köründe otobüs durağına sıkıntısız yürüyebiliyor.

Bu Fas gezi rehberinde; Fas’a nasıl gidilir, vize durumu, para birimi, güvenlik, şehirler arası ulaşım, Fas’ta ne yenir, nerede kalınır, Marakeş–Fes–Şafşavan–Kazablanka’da gezilecek yerler ve Fas’a ne zaman gidilir sorularının hepsininin cevabını bulabileceksiniz.

Fas dünyanın en farklı ülkelerinden bir tanesi. Turist olarak Fas’a gidecekseniz ilk akla gelen ve ziyaret edilmesi gereken şehir Kazablanka olarak bilinir. Fas’ta gezilecek yerler oldukça fazla ve her bir şehir birbirinden değişik deneyimler yaşamanıza katkı sağlayacaktır.

Uzunca bir süre Fas gezisi gerçekleştirdiğimiz, bu ülkeye vakit ayırdığımız için Fas gezi notları herkese fikir sunacak diye düşünüyoruz.

Fas Güvenli Mi

Şafşavan Gezilecek Yerler

Fes Gezilecek Yerler

Marakeş Gezi Rehberi

Yazılarımıza da bakıp bilgi almayı ihmal etmeyin.

Fas Hakkında Genel Bilgiler

Fas, Kuzeybatı Afrika’da, bir yanında Atlas Okyanusu diğer yanında Akdeniz olan; çölü, dağları, kraliyet şehirleri ve Berberi kültürüyle baya katmanlı bir ülke. Resmi dili Darija (Fas Arapçası) olsa da günlük hayatta Fransızca çok yaygın, kuzeyde ise İspanyolca da sık duyuluyor. Ülkenin yerli halkı Berberiler ve Tamazight dili hâlâ Atlas Dağları’nda ve çöl köylerinde aktif şekilde konuşuluyor. Başkent Rabat; ama en turistik şehirler Marakeş, Fes, Şafşavan ve Kazablanka. Para birimi Fas Dirhemi (MAD) ve ülkede Euro birçok yerde kabul ediliyor. Halkın yaklaşık %99’u Müslüman, resmi din İslam; ama ülkede yüzyıllardır yaşayan Yahudi toplulukları da hâlâ bazı şehirlerde kendi mahallelerinde (Mellah’lar) varlığını sürdürüyor. Yönetim şekli anayasal monarşi; ülke bir krallık ve şu anki kral VI. Muhammed. Ekonomide tarım, fosfat, balıkçılık, tekstil ve turizm öne çıkıyor; sardalya ihracatında dünyada zirvelerde geziniyorlar, argan yağı ve şarap üretimi de ülkenin önemli yüzlerinden.

Coğrafya ve iklim tarafında ise Fas tek modlu bir ülke değil; Akdeniz kıyısında yumuşak, Atlas Dağları’nda serin, güney ve iç kesimlerde ise Sahra etkisinde çöl iklimi hâkim. Bu yüzden Fas her zaman “yanımıza bir tişört yeter” ülkesi değil; özellikle kasım–mart arasında akşamlar ve kuzey şehirleri ciddi serin olabiliyor, riad’ların çoğunda ısıtma zayıf olduğu için valizi hazırlarken kış ülkesi gibi düşünmekte fayda var. Kültürel olarak nane çayı (nam-ı diğer Fas viskisi), tajin, kuskus, dar sokaklı medinalar, djellaba denen yerel kıyafetler ve fotoğraf çekilmeyi pek sevmeyen bir halk seni bekliyor. Ulaşım tren ve otobüsle gayet rahat, şehirler arası yolculuklar güvenli; ama taksi ve pazarlık işlerinde hafif uyanıklık şart. İngilizce çok yaygın olmadığı için Google Translate ve offline harita (Maps.me) resmen can kurtarıyor. Kısacası Fas; dil, din, tarih, mimari ve gündelik hayatın iç içe geçtiği, biraz hazırlıkla gidersen seni fazlasıyla ödüllendiren, hikâyeli bir coğrafya.

Fas’ın Tarihi

Fas, Kuzey Afrika’daki üç ülkeden biridir. Cezayir ve Tunus diğerleridir. Fas’ın yaklaşık yüzölçümü İsveç kadardır. Cebelitarık boğazının bir yanında Avrupalı gezginler için Afrika’ya açılan kapı, Faslılar içinse Avrupa’ya açılan kapıdır.

Afrika kıtasının kuzeybatı köşesinde Avrupa’ya yalnızca 13 km uzaklıktaki ülke dünyaca Morocco olarak bilinir. Batısı Atlas Okyanusu, kuzeyi Akdeniz ile çevrili ülkeye sadece Türkiye Fas demektedir.

Ülkenin resmi dili Arapça olmasına rağmen halkın hemen hemen hepsi Fransızca bilmektedir. Hatta ülkenin kuzeyine doğru çıktıkça İspanyolca’nın dahi konuşulduğunu görebilirsiniz.

Derinin, arganın ve haşhaş’ın ana vatanı Fas’ın ilk yerlileri Berberilerdir. Ülkeye geldikleri yıl M.Ö 8000 yıllarına dayanır. Çok geçmeden Avrupalı tüccarlar tarafından sömürülmeye başlanan ülke 5. Yy’a kadar Roma hakimiyetine girmiştir. Roma İmparatorluğunun ikiye bölünmesinden sonra Vandollar, Vizigotlar, Bizans ve Yunanlar hakimiyet sürdükten sonra 7. Yy’da Arapların hakimiyeti başlamıştır. Arapların girmesiyle ülkede Müslümanlık yayılmaya başlamıştır. Osmanlı bu toprakların neresinde diye soracak olursanız Osmanlı İmparatorluğu bu topraklarda hiç hakimiyet sürmemiştir.

Son olarak 20 yy’ın başlarında Fransızlar tarafından işgal edilmiş bir sömürge ülkesi olmuştur. 30 Mart 1912 yılında Fas Sözleşmesi ile sömürge ilan edilmiştir.

Fas 1957 yılında bağımsızlığını kazanıp Fas Krallığı olmuştur. 1927 yılından bu yana Sultanlıkla yönetilmeye başlanan ülkenin başına Sultan V. Muhammed gelmiştir. Ve 1961 yılına kadar hükümdarlığını sürdürmüştür. Ölümü üzerine yeni Kral oğlu II.Hasan olmuştur. 1999 yılından bu yana Fas kralı II.Hasan’ın oğlu VI. Muhammed’dir.

Berberiler hakkında kısa bilgi vermek gerekirse;

Fas’ın ilk yerlilerinin Imazinghen olarak anılan Berberiler olduğu bilinir. Berberiler güneybatı ve merkez Asya’dan gelmişlerdir. Zamanla diğer etnik gruplarla kaynaştıkları için fiziksel görünüşleri değişmiştir. Tabi bu süreç binlerce yıl süre gelmiştir.

Kabile kimliklerine sıkı sıkıya bağlı oldukları için halen yaşamlarını dağlarlarda, çöllerde devam ettirmektedirler.

Katılacağınız çöl turlarında Berberilerin köylerine ziyaret edildiği için bu halkı görebilme şansınız olduğunu unutmayın!

Fas Seyahat Rehberi

Afrika kıtasının kuzeyinde gizemli bir ülkedir Fas. Aklıllara ilk başka hemen çöl geliyor olsa ülke çölden fazlasını sunmaktadır.

Resmi Adı : Fas Krallığı

Başkenti : Rabat

Dil : Arapça ve Fransızca

Bağımsızlık Tarihi : 2 Mart 1956

Din : % 99 müslüman, kalanı Hristiyan ve Musevidir.

Fas’ın para birimi Dirhem’dir. Fas dirhemi yani MAD ama genellikle DH olarak simgelenmektedir.

10 MAD = 0.89 EURO (2023 güncel)

Ülke’de para bozdurmak ya da ATM bulmak gibi sıkıntılarınız olmayacaktır. Fas’a uçakla gelecekseniz Kazablanka havalimanıa varıyorsunuz. Kontrolleri geçip valizini alacağınız noktadaki döviz bürosundan paranızı bozdurabilirsiniz. Dışardaki fiyat ile buradaki arasında fark olmadığını söylemek isteriz. Bunun haricinde olur da döviz bürosu bulamazsanız ve elinizde Dirhem yoksa esnafın sadece euro bozduğunu bilmenizi isteriz. Alışverişinizi dolar üzerinden yapacaksanız kurda ciddi farklılıklar olduğunu ve zarara gireceğinizi sakın unutmayın. Dirhem’den sonra ülkedeki tek geçerli para euro. O yüzden yanınıza Euro getirmenizi tavsiye ederiz. Kredi hemen hemen her yerde geçmektedir. Ama komisyon ödememek adına yanınıza yeterince döviz almanız en doğrusu.

Para biriminin üzerine de biraz internet hakkında bilgi verelim. Her gittiğimiz ülkede oranın sim kartını + internet paketini almadan edemiyoruz. Seyahat boyunca sürekli orda burda olduğumuz için bu yöntemle her daim internetimizin olması güzel bir şey. Aynısını Fas’ta da uygulamak istiyorduk. Ama Fas’a varıncaya kadar yeteri bilgi olmadığı için acaba sim kart alacak yer bulabilir miyiz derdindeydik. Yine havalimanında tam döviz bürosunun yanındaki kontuarda telefon kartı satan bir stand olduğunu gördük. Meğer satılmıyor, ülkeye gelenlere ve bu kartı almak isteyenlere ücretsiz veriyorlarmış. Sıkıntı şu ki içinde sadece belirli dakika konuşma hakkı ve 200 mb internet varmış. Buradan dolduramayacağımızı ama dışarda yükleme yapabileceğimiz yerler olduğunu söylediler. Konuşma çok gerekmez diye almadık. Tek aldığımız 5 gb internet paketiydi. Ücreti 50 DH = 5 USD

Fas’ta saat kaç? Fas, saat dilimi olarak Türkiye’den 3 saat geridedir.

Fas’ta 220-240 V elektrik kullanılıyor. Yanınıza her hangi bir dönüştürücü almanıza gerek yok. Tüm prizler bizimkine uymaktadır.

Fas’a Nasıl Gidilir? Uçuş ve Vize Bilgileri

Fas Türk vatandaşlarından vize istemeyen ülkeler arasında olduğundan biz Türkler için bir avantaj sağlıyor. Uçak biletinizi aldığınız gibi elinizi kolunuzu sallayarak ülkeye giriş yapabilirsiniz.

Yalnız uçaktan inip pasaport kontrolünden önce ufak form kağıtlarını doldurmalısınız. Bununla birlikte polis kontrolünden geçerken pasaportunuza giriş numarası vuruluyor. Otellerde check-in bilgilerini doldururken bu giriş numarası sürekli isteniyor.

Eğer Fas uçak biletinizi millerle satın almak istiyorsanız, önemli bir uyarı yapalım: THY’nin milla biletleme süreci telefon üzerinden yapılamıyor. Biletinizi düzenlemek için THY satış ofisine şahsen gitmeniz gerekiyor ve milleri kullanacak kişi mutlaka sizinle birlikte olmalı. Özellikle yaz döneminde milla biletleme yoğun olabildiğinden işlemleri son dakikaya bırakmamakta fayda var.

Türk vatandaşları Fas’a vizesiz girebilir. 90 güne kadar turistik ziyaretler için herhangi bir vize başvurusu yapmanıza gerek yoktur. Uçak biletinizi aldıktan sonra pasaportunuzun geçerliliğini kontrol etmeniz yeterlidir. (Minimum 6 ay geçerlilik önerilir.)

Fas’a vardığınızda giriş işlemleri oldukça pratiktir; ancak küçük bir detay var:

Pasaport kontrolünden önce bir giriş formu doldurmanız gerekiyor. Bu formda isim, pasaport numarası, meslek, konaklayacağınız otel vb. bilgiler yazılır. Formu el yazısıyla dolduruyorsunuz.

Polis kontrolünden geçtikten sonra pasaportunuza bir giriş numarası işleniyor. Fas’ta otellere giriş yaparken, şehirler arası ulaşım rezervasyonlarında veya güvenlik noktalarında bu numara sık sık sorulabiliyor. O yüzden numarayı kaybetmeyin ve pasaportunuzun olduğu bölümde bırakın.

Kazablanka’ya İnişten Sonra Ne Yapılır?

Kazablanka Havalimanı’na indiğinizde sizi şu süreçler bekler:

• Pasaport kontrolü (giriş formunu teslim ediyorsunuz)
• Bavul teslimi
• Bagaj alanındaki döviz bürolarından Dirhem (MAD) bozma imkânı
• Havalimanı tren hattıyla şehir merkezine kolay ulaşım
• Kazablanka Havalimanı’nda döviz bozdurmak dışarıya göre çok farklı değildir; bu nedenle inişte Dirhem almanız oldukça pratiktir.

Fas’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gereken Ek Seyahat Genel Gereklilikleri

• Pasaport: En az 6 ay geçerlilik önerilir.
• Aşı gerekliliği yok, ancak seyahat sigortası şiddetle tavsiye edilir.
• SIM kart: Havalimanında uygun fiyata operatör stantları bulunur, internet paketleri ekonomiktir.
• Giriş formu her seferde doldurulur; çıkışta doldurmanız gerekmez.

Fas’ta Şehirler Arası Ulaşım Nasıl Yapılır?

Fas’ta şehirler arası yolculuk için ülkenin CMT isimli otobüs firmasını kullanabilirsiniz. İnternet sitesinden online bilet alımı olmasa da bu sayede gideceğiniz yerleri yazıp yolculuk süresini ve ücretini önceden öğrenme şansınız olacak.

Aynı şekilde tren yolculuğu içinde ONCF isimli internet sitesinden fiyatları ve yolculuk mesafelerini öğrenebilirsiniz. Otobüste olduğu gibi tren biletlerini de online alamıyorsunuz.

Tren yolculuklarınız için son ana kadar biletlerinizi garlardan alabilirsiniz. Yer bulamama gibi sıkıntı yaşamazsınız. Ama otobüs bileti için aynısını söyleyemeyiz. Fes – Chefchauene (Şafşavan) arası otobüs biletini bir gün önceden ertesi günün sabah ilk seferine almak istediğimizde boş koltuk olmadığını öğrenip mecburen akşam üzeri kalkacak otobüste yer bulmuştuk. Bu yaşadığımız olayın üzerine Fes – Chefchauene biletini alırken aynı anda Chefchauene – Kazablanka biletini de kestirdik.

Siz siz olun eğer Fas gezi planınız yani nereden nereye gideceğiniz belliyse daha ilk günden hem otobüs hem de tren biletlerinizi satış ofislerinde kestirin!

Koltuk Numarası Sistemi

Fas ülkesi içinde tren ile yapacağınız seyahatlerde unutmayın koltuk numarası verilmiyor. O yüzden trene oyalanmadan, erkenden binmenizi ve yer kapmanızı öneriyoruz. Kazablanka – Marakeş treninde yer olmadığından 15 dakika valizler elimizde seyahat ettiğimizi biliyoruz.

Tren yolculuklarında valizleri oturduğunuz bölümdeki üst raflara koyabilirsiniz. Herkese yetecek kadar alan olduğundan endişe duymayın. Baktınız yer kalmamış ayağınızın dibinde durabilir. Kimse bu durumdan şikayetçi olmuyor.

Trenin aksine otobüsle seyahat edecekseniz koltuk numarası olduğunu bilin. Hatta bilenizi alırken ofisteki yetkilinin bilgisayarından yerinizi dahi seçebilirsiniz. Rahatlıkta sınır yok!

Fas’ta Şehir İçi Ulaşım ve Taksi Kullanımı

Fas’taki şehirlerde yerel halkın kullandığı halk otobüslerini kullanabileceğiniz gibi Marakeş’te sarı taksileri, Kazablanka’da kırmızı renkli petit taksileri ve Şafşavan’da ( Chefchauene) aşık renkli taksiler veya mini van tarzı küçük araçlara binebilirsiniz.

Taksiler genelde taksi metrelerini açmadıkları için öncesinde pazarlık yapmayı ihmal etmeyin. Hatta gideceğiniz yerin mesafesini önceden öğrenin ki sadece 3 -5 km diye yolun uzun olmadığını belirtin. Fazla fiyat çekmeye yüzleri olmasın.

Marakeş ve Fes tren istasyonları şehir merkezine yaklaşık 3 km uzaklıkta bulunuyor. Yürümeyi sevenler için çok uzun bir mesafe değil. Ama yürümek bana göre değil araçsız şurdan şuraya gitmem derseniz taksiler emrinizde 😉

Kazablanka otobüs terminali ve tren istasyonu şehrin göbeğine yapılmış. Eğer şehir merkezinde kalacaksanız yine yürüyerek ulaşımınızı sağlayabilirsiniz. Şafşavan – Kazablanka yolculuğumuz sonunda araçtaki tüm turistler bizim gibi yürüyerek gitmişti (bir kaçı hariç)

Şafşavan’a tren hattı yok. Buraya sadece otobüslerle ulaşabilirsiniz. Otobüs terminali ise şehre 1 km uzaklıkta. Yürüyerek çok kolay ulaşılabilir. Tek sıkıntı aşmanız gereken dik bir yokuş olduğudur.

Ayrıca şehir içi ulaşımlarınız için Roby ve Careem uygulamaları ile ulaşım sağlayabilirsiniz.

Fas’ta Ne Yenir? Fas Yemekleri ve Lezzet Rehberi

Fas’ta yemek yemek için çok alternatifin olmasının yanı sıra yerel yemek çeşidi bakımında öyle aman aman alternatif yoktur.

Tajin : Fas’ın en meşhur yemeğidir.

Konik kapaklı güveç kaseler içinde pişen yemek türüdür. Ucuzundan pahalısına her türlü bütçeye uygun yemektir. Tavuk, et, balık ve sebzeli olarak pişirildiği için pek çok türü mevcuttur. Düşük bütçeli seyahat ediyorsanız 30 Dh’e, orta sınıf restaurantlarda 60 Dh’e, lüks restaurantlarda yemek isterseniz 140 Dh’den başlayan fiyatlarla yiyebilirsiniz.

Kuskus : Tajin’den sonra en meşhur yemek kuskus’tur. Hamuru elle açılmış ince ve küçücük kuskus Fas halkının ana yemekleri arasındadır. Genellikle üstüne sebze ve et yemeği ile servis edilmektedir. 

Zaalouk : Sarımsak kırmızı biber ve kimyon ile çeşnilendirilen közlenmiş patlıcan salatasıdır. Genellikle yanında ekmek ile servis edilmektedir. Harira : Fas’lıların ramazanda oruçlarını açmak için içtikleri çorbadır. Daha çok ramazan ayında pişirlmektedir.  Çorba domates, nohut, yeşil mercimek ve kuzu etinden yapılır. Dilerseniz üzerine taze kişniş ve limon dökerek çorbaya daha da lezzet katabilirsiniz.

Bissara : Kuru bakla çorbasıdır. Fas’lıların sabah kahvaltısında tükettikleri çorbayı zeytinyağ ve kimyonla taçlandırabilirsiniz.

Salyangoz Çorbası : Aslında çorbadan ziyade salyangozdur. Su içinde haşlanıp kaselere suyuyla konulduğundan çorba demişlerdir. Daha çok sokaklardaki tezgahlarda satılmaktadır. Kürdan ile kabuğun içindeki salyangozu rahatlıkla çıkarıp yiyebilirsiniz. Kasesi sadece 10 Dh. 

Shebakia : Susamlı, tarçınlı, portakallı, ballı ve daha pek çok çeşidi olan tatlılardır. Unutamadığımız tatlardan biriydi..Özellikle portakal çiçeği dedikleri müthişti. Fas’a giderseniz mutlaka denemizi öneririz. Tane olarak satın almıştık. Fiyatları 1 ve 2 Dh olarak değişmektedir.

Mint Tea : Fas’ın tek yerel içkisi. Hatta onların tabiriyle Moroccon Whiskey 🙂 Berberi çayının demlenmesi ve çayın cam bardaklara konulmasından sonra içine bol taze nane yaprağı ve şeker atılmasıyla servis ediliyor. Eğer şeker kullanmıyorsanız mutlaka siparişi verirken şekersiz demeyi ihmal etmeyin. Ama biz bile çayı, kahveyi şekersiz tüketen insanlar olarak şunu söylemek isteriz ki Mint Tea yarım da olsa şeker istiyor. Daha bir güzel oluyor 😉 Fiyatı yerine göre değişiyor. Ortalama 5 ila 20 Dh arasıdır. Otellerin hemen hemen hepsinde hoşgeldin içeceği olarak servis ediliyor. Bazı otellerde ise belirli saate kadar ücretsiz servis edilmektedir.

Fas’ta Nerede Kalınır? Riad Konaklama Rehberi

Fas konaklama anlamında fazlasıyla çeşitlilik sunmaktadır. Ancak sırtçantalı ve oldukça düşük bütçeyle gezenler için çok çok ucuza hosteller olmadığının da altını çizmemiz gerekiyor.

Marakeş ve Fes şehirlerinde mutlaka Riad’larda kalmanızı öneriyoruz. Riad’lar Fas’taki geleneksel evlerdir. Genelde iki kattan ibaret olan yapının tam ortasında bir avlu ve minik bir havuz bulunur. Odalar ise avlunun çevresinde alt ve üst katlardadır.

Düşük bütçeyle konaklayacağınız yerlerde ısıtıcı yoktur. Orta bütçeli konaklama yapacaksanız elektrikli ısıtıcı ve klima mevcuttur.

Yine düşük ve orta bütçeli konaklama sağlayan otellerde genelde kahvaltı fiyata dahil değildir. Rezervasyonunuzu yaparken kahvaltı olup olmadığını gözünüzden kaçırmayın. Oldu da kahvaltı dahil olmayan konaklama tercih ettiniz. Bunun için sakın üzülmeyin hatta art kahvaltı ücreti sakın ödemeyin. Çünkü Fas’ta kahvaltı gerçekten rezil durumda. İster ucuza ister pahalıya konaklayın. Kahvaltılarında reçel ve ekmek çeşidinden başka bir şey yok.

Kazablanka’da Riad’lar yoktur. Genelde modern oteller bulunuyor. Otobüs terminali veya tren istasyonuna yakın konumda konaklamanızı tavsiye ederiz.

Marakeş Konaklama Ücreti

Eğer ranzalı yani paylaşımlı odalarda konaklamak isterseniz kişi başı ücret 5 ila 10 usd arasındadır. İki kişi gidip özel odada konaklama isterseniz en düşük ücret 15 usd, orta sınıf (odaları temiz, kahvaltı dahil, güvenli, avlusu ve terası olan) 2 kişi için 35 dolar, lüks konaklama isterseniz iki kişi 90 ila 250 usd arasıdır.

Marakeş’te Konakladığımız Oteller;

Pure Riads

Dar Les Cigognes

Riad Chorfa

Fes Konaklama Ücreti

Fes’te konaklama yapmanız gereken bölge Fes el-Bali’dir. Otellerinizi mutlaka bu bölgeden ayarlamaya özen gösterin.Eğer ranzalı yani paylaşımlı odalarda konaklamak isterseniz kahvaltı dahil kişi başı ücret 7 ila 10 usd arasındadır. İki kişi gidip özel odada konaklama isterseniz en düşük ücret (kahvaltısız) 14-20 usd arasıdır, orta sınıf (odaları temiz, kahvaltı dahil, güvenli, avlusu ve terası olan) 2 kişi için ortalama 30 usd, lüks konaklama isterseniz iki kişi 90 ila 200 usd arasıdır.

Fes’te Konakladığımız Otel

Riad Lalamoune

Gelelim Şafşavan konaklamasına. Biz yer buluruz diye öncesinde rezervasyon yapmadığımız için sona kalan dona kalır misali önceden belirlediğimiz ve kalmak istediğimiz otellerde yer bulamadık. O yüzden iki gecesi (2 kişi için) 37 usd’e olan şehrin tam göbeğinde bir otelde kalmak zorunda kaldık. Riad konseptinde bir oteldi. Ancak odalarda ne klima ne de elektrikli ısıtıcı vardı. Şafşavan dağın yamacına kurulu bir şehir olduğundan hele ki yaz dönemi gitmiyorsanız akşamları çok serin olduğunu unutmayın ve bizim gibi kliması olmayan otelde sakın konaklamayın.

Şafşavan’da Konakladığımız Otel

Hostel Mauritania

İyi diyebileceğimiz oteller ise daha tepelik yerlere konumlandırılmıştır. Tercihiniz bunlardan yana olacaksa şehre gidip gelirken biraz merdiven tırmanacağınızı hatırlatırız.

Fas’ta Gezilecek Yerler: Marakeş, Fes, Şafşavan ve Kazablanka

Fas’ta ziyaret ettiğimiz şehirler sırasıyla; Marakeş, Fes, Şafşavan ve Kazablanka oldu. Sırasıyla hangi şehirde nereleri gezip görmek gerekir listelemeye başlayalım.

Marakeş’te gezilecek yerler ;

Majorelle Bahçeleri

Medersa Ben Youssef

Jemaa El Fna Meydanı

Koutoubia Cami

Menara Bahçesi

Bab Agnaou

Saadian Tombs

Palais el Badii

Palais de la Bahia

Tabakhane / Marrakech Tanneries

Fes’te gezilecek yerler

Bab Boujloud / Blue Gate / Mavi Kapı

Kairaouine Cami

Medersa Bou Inania

Zaouia Moulay Idriss II

Chouara Tabakhanesi

Mellah

The Royal Palace

Merenid Tombs

Jnan Sbil Bahçesi

Qarawiyyin Cami ve Üniversitesi

Kazablanka’da gezilecek yerler

II.Hasan Cami

Kazablanka Katedrali

Eski medina Bölgesi

Musevilik Müzesi

Sky28

Kraliyet Sarayı

Şafşavan’da gezilecek yerler

Cascades d’Akchour şelalesi

Ras El Maa Şelalesi

Spanish Mosquee

Talasemtane Ulusal Parkı

Manzara Noktası

Fas’a Ne Zaman Gidilir? Hangi Mevsim Daha Uygun?

Fas’a gitmek için en uygun dönem ne zaman, Fas’a ne zaman gidilir sorularının cevabını açıklama zamanı geldi.

Fas’ta üç farklı iklim görülmektedir. Akdeniz’e kıyısı olan bölgelerde Akdeniz iklimi, Atlas dağlarının olduğu bölgede serin iklim hakimken ülkenin iç kesimleri ve güney kısmı çöl iklimine sahiptir.

Fas’ın yaz dönemi Haziran ile Ağustos arası,

İlkbahar dönemi Kasım ile Şubat arası,

Sonbahar dönemi Mart başı ile Mayıs arası,

Olup, Nisan ve Mayıs ayları ülkenin genelini ziyaret etmek için en uygun aylardır. Hem sıcak olmaz hem de yağmur yağma olasılığı çok azdır.

Fas’ta Kaç Gün Kalınır? Örnek Fas Rotası Önerileri

Her seyahat öncesi özellikle gideceğimiz ülke hakkında pek bilgi sahibi değilsek kafamıza takılan şeylerden en önemlisi gideceğimiz ülkede kaç gün kalmamız gerektiğidir. Hangi şehirlere gideceğimize karar veririz. Ama bu şehirlere kaç gün ayırmalıyız kısmında muallaklar yaşarız.

Bize göre Fas’a giderseniz kalmanız gereken gün sayısı şu şekilde olmalıdır.

Türkiye’den uçuşlar sadece Kazablanka’ya olduğu için Kazablanka’ya mecbur gidiyorsunuz. Mecbur diyoruz çünkü bu şehirde inanın gezecek, görecek, vakit geçirecek hiç bir şey yok. Uçuş saatlerinize göre buraya yarım günden fazla vakit ayırmamaya özen gösterin.

Gelelim asıl vakit geçirmeniz gereken şehirlere. Biz Fas’ı gezmeye Marakeş ile başladık. Biz dolu dolu 4 günümüzü geçirdik. Size tavsiyemiz en az 5 gün bu şehirde kalmanızdır. 2 gün doya doya Marakeş’i gezin. Diğer 3 gün için de mutlaka Merzouga çöl turuna katılın. Burada dikkat!!!! Katılmanız gereken Merzouga. Sakın Zagora çöl turuna katılmayın! Çöl turu boyunca Varzazat / Ouarzazate şehrini de görmüş olacaksınız.

Fes için konaklama yapılacak gün tavsiyemiz 2 gündür. Marakeş’ten sonra burası pek dikkatinizi çekmeyi başaramayacak. O yüzden Fas planı yaparken lütfen Fes’i ilk sıraya koyup finali Marakeş veya Şafşavan / Chefchaouen ile ödüllendirin.

Diğer tavsiyelerimiz ise 2 gün Şafşavan / Chefcahouen, 1 gün Asilah’a ve yine Atlantik’in kıyısında merkezi Unesco Miras Listesinde olan Essaouira / Suvayr için 1 gün ayırmanızı tavsiye ederiz.

Fas’a Gitmek İçin 10 Neden

9.000.000 km2 büyüklüğünde, dünyanın en büyük sıcak çölünde deneyim yaşamak, yıldızların altında gecelemek, çölün ortasında gün doğumunu izlemek ve devasa çölde develer ile gezinti yapmak,

Atlas dağlarıda tırmanış yapmak ve Berberi halkın yaşamına tanıklık etmek,

Marakeş ve Fes çarşılarında kaybolmak, doya doya alışveriş yapmak,

Dünyanın en eski tabakhanesini görmek,

Dünyanın en eski üniversitesine ziyaret etmek (Al-Karaouine), 

Taghazout, Safi, Imsouane bölgelerinde sörf yapmak,

Kuzey Afrika’nın en yüksek (4167 metre) Toubkal’e tırmanmak,

Renkli şehirler görmek için (Marakeş pembe, Fez toprak rengi, Kazablanka beyaz, Şafşavan ise mavidir)

Dünyanın en uzun minaresine sahip Hasan II. Camii’ni görmek, 

Debdou şehrinde musevi ve müslümanların bir arada yaşadıklarına tanıklık etmek

Surlar ardında sıkışıp kalmış, eski şehrin yani Fez el Bali’nin dar sokaklarını arşınlayarak, katırların geçitleri kapattığı sokaklardan güç bela geçerek buraya ulaşmanız mümkün.

Marakeş’in aksine Fes’te yön bilginize güvenerek gezmeniz imkansız. Bunun dışında navigasyonun dahi işin içinden çıkamadığı zamanlar oluyor. O yüzden lütfen otelinizden size bir rehber temin etmelerini rica edin. Hem rehber olması halinde tabakhanede çalışanların ısrarına (var ama çok değil), baskısına ve para istemelerine maruz kalmazsınız.

Rehbere kişi başı 20 dirhem ödeyerek kestirme yollardan, kaybolmadan buraya ulaşmanız mümkün.

Tabakhane sıra sıra dizilmiş, içi boya dolu taş kazanlar ile doludur. İnsanların hepsi beline kadar bu boya  kazanlarının içinde, güneşin altında çalışmaktadırlar. Derilerin nasıl işlendiği, hangi aşamalardan geçtiği kadar bu insanların ne şartlarda çalıştığı da oldukça dikkate değer bir konudur.

Hayvanlar helal yöntemle kesildikten sonra kurutulmaya bırakılıyor. Deriler sadece inek, koyun, deve ve keçinin postunun işlenmesiyle kaliteli deriler haline getiriliyorlar. Bu derilerden daha çok çanta, ceket, ayakkabı ve Fas’in geleneksel papuçları yapılıyor. Tüm ürünler modern teknolojiye ihtiyaç duyulmaksızın elle yapılıyor.

İlk aşamada deriler inek sidiği, kalsiyum asit, su ve tuz karışımına basılıyor. Bu karışım sonucu ortaya çıkan yakıcı madde sağlam derileri parçalıyor, derideki yağı kaybettiriyor, deride kalan etleri sıyırıyor ve derideki tüylerin dökülmesine yol açıyor.

2-3 gün sonra deriler bekletildiği karışımdan çıkartılıp, tabakçılar tarafından kazınmaya başlanıyor. Ve bu aşamanın akabinde kurutulmak üzere ya yerlere seriliyor ya da asılıyor.

Sonraki aşama ise derilerin güvercin dışkısı ve su karışımlı teknelere konulmasıyla devam ediyor. Güvercin dışkısı amonyak içerdiği için yumuşatıcı görevi görüyor. Bu sayede deriler boyayı emsin diye kolay işlenebilir hal alıyor.

Tabakçılar çıplak ayaklarıyla 3 saatten fazla derileri çiğniyor ve deri daha yumuşak hale geliyor. Deriler doğal boya dolu çukurlara konuluyor. Doğal boyadan kastımız kırmızı renk için çiçek, mavi renk için civit, sarı renk için safran, yeşil için nane ve kahverengi için sedir ağacının kullanılıyor olmasıdır.

Kullanılan diğer materyaller ise zeytinyağı, deriyi daha parlak göstersin diye, nar pudrası pürüzleri alınmış derinin renginin sarıya dönmesini engellemek için. Tüm bu işlemler bittikten sonra deri güneş altında kurumaya bırakılır. Kuruyan deriler son olarak esnafa satılır. Ve sonunda ortaya çok güzel ürünler çıkar.