Şafşavan şehri Chefchaouen, Chaouen (kısa telaffuzu), İspanyolca Xaoven, deniz seviyesinden 660 metre yüksekte Tetouen şehrinin doğusunda Djebel, Meggou ve Djebel Kala tepelerine hakim konumda yer almaktadır.

Youtube kanalımıza buradan abone olabilirsiniz!

Şehrin en büyük özelliği Medina bölgesinin masmavi olmasıdır. Bunun yanı sıra Chefchaouen’in bazı yapıları miras niteliğinde olmasına rağmen terk edilmekle karşı karşıyadır. Modern inşa teknikleriyle yapılmaya başlanan yeni binalar şehrin ahengini bozmaya doğru gitmektedir. Buna en basit örnek şehir meydanından tepeye doğru baktığınızda tepe kondurulan betonarme bina en güzel örnektir.

Maviye boyalı monokrom harikalar diyarı kısaca Chaouen olarak okunur ve yazılır.

Berberi dilinde Chefchaouen yani Şafşavan’ın anlamı çift boynuz demektir. Dağın ikiye ayrıldığı noktada vadi vardır. İşte şehir de tam bu noktadadır.

1471 yılında Mulay Ali Ben Rachid tarafından inşa edilen ufak kale Portekizlilerin istilasından korunmak amacıyla yapılmıştır. Ve şehir 1956 yılında özgürlüğüne kavuşabilmiştir.

1930’lu yıllarda Sefarad Yahudi sığınmacılar evlerini maviye boyama başlamışlardır. Bu rengin Tanrı’nın gücünü simgelediğine inanıyorlar ve gökyüzünün yansıması olduğunu düşünüyorlar.

Bir diğer inanış ise mavi rengin böceklerden koruduğuna inandıkları için boyandığıdır. Bu mavi rengin hikayesini ilk Hasankeyf’te öğrenmiştik. Yıllar önce ziyaret ettiğimiz Hasankeyf’te ilk dikkatimizi çeken şey evlerin mavi çatılarıydı. Bizi gezdiren yerel rehberimiz Yusuf’a çatıların niye mavi olduğunu sorduğumuzda böceklerin eve girmemesi için yapıldığını söylemişti. O yüzden Şafşavan’daki böcek hikayesi bize daha mantıklı geldi.

Endülüs döneminde İber yarımadasında Hristiyanlar Müslümanların yarımadadaki varlıklarını ortadan kaldırmaya çalışırken yine bu dönemde mülteci Yahudiler İsrail’in Safed şehrinde evlerini maviye boyama başlamışlardır.

Zamanla Chefchaouen’deki Yahudiler giderek azalmaya başlayınca yerlerine Müslüman kitle gelerek çoğalmaya başlamışlardır. Şimdiler şehirde Araplar, İspanyollar ve Berberiler bir arada yaşamlarını sürdürmeye devam etmektedirler.

Chefchaouen, Marakeş ve Kazablanka’nın aldığı kalabalığı kendine çekmez. Buraya sadece Avrupalı turistler gelmektedir. Yaz dönemi 200 ve üzeri pansiyon sadece Avrupalı gezginlere ev sahipliği yapmaktadır. Şafşavan’ın ünlü olmasının bir diğer nedeni de 2011 yılında Georgia Armani’nin çekmiş olduğu reklam filmidir.

MARIJUANA’NIN SERBEST OLDUĞU ŞEHİR

Kif dedikleri Marijuana yetiştirilmektedir. Bölgenin en büyük kenevir ihracatı burada yapılıyor. Dolayısıyla Fas’ın Amsterdam’ındasınız. Çevrenizde, otelin avlusunda, sokakta orada burada esrar içen görürseniz sakın şaşaırmayın. Fas’ta esrar içmek yasak olmasına rağmen bu şehirde fazlasıyla yaygındır. Ve kimse kimseye bir şey dememektedir.

Peki bu mavi rengi nasıl koruyorlar?

Her iki yılda bir evler, sokaklar yeniden boyanmaktadır. Dolayısıyla şehir her zaman mavi her zaman etkileyicidir.

Şafşavan’da Yapılacaklar

Mavilikler İçinde Huzur Bulun

Şafşavan denilince hani ilk akla gelen mavi şehirdir ya. İnanın şehir aynen fotoğraflarda gördüğünüz gibi hatta daha da fazlası. Medina gölgesinde kafanızı çevirdiğiniz, adım attığınız ve dokunduğunu her yer baştan sona mavi renktedir.

Medina bölgesinde bir tane meydan bulunmaktadır. Meydanın ismi Uta El Hammam’dır. Genelde cafe ve restaurantlar da bu meydan çevresine konumlanmıştır.

Yeri gelmişken Medina’nın ne demek olduğunu da söyleyelim. Fas’ta meşhur şehirlerin hepsinde Medina diye bir bölge vardır. Genelde şehrin eski kısmına verilen isimdir. Arapça anlamı şehir demektir.

Şafşavan’da İspanyolca konuşulduğunu biliyor muydunuz?

İspanya’dan sürgün edilen Yahudilerin Şafşavan’a yerleşmesiyle İspanyolca burada hakim dil olmuştur. Halkının hemen hemen hepsi İspanyolca konuşmaktadır.

Argan’ın Cenneti

Şafşavan alışveriş için sizi tatmin etmeyecektir. Lüften alışveriş yapmak aklınızda varsa bunu en başından çıkarın. Ama argan ürünleriyle de sizi sizden alacak bir dükkan var ki içine girin ve çıkmayın!

Meydan’da bir tane kahvehane var. Hemen bunun yanından hafif bir yokuş çıkar. O yokuşa girer girmez solda kapısının önünde renkli renkli ürünleriyle parıldayan bir dükkan vardır. Adı Abuela Aladdin. Buranın üst katına çıkın ve arganla alakalı ne varsa alın gitsin. Argan sabunları, şampuanları, serumları, nemlendirileri ve daha neler neler…

Benim favorimi soracak olursanız yumuşacık yapısıyla ve müthiş kokusuyla argan şampuanı ve sabunları oldu.

Doğayla Bütünleşin 

Şehrin mavi sokaklarından taksiyle yalnızca yarım saat uzaklıktaki doğa harikası Cascades d’Akchour’a mutlaka gitmenizi tavsiye ediyoruz. Şelalelerin oluşturduğu göletler ve etrafını çevreleyen yeşillikler maviden sonra yeşile de doymanızı sağlıyor.

Rift Dağlarında Trekking

Hem doğayla iç içe olmak hem de şehrin panoramik manzarasına hakim tepelere ayak basmak için Rift dağlarına gitmeniz gerektiğini sakın unutmayın. Afrika’nın en iyi yürüyüş rotalarından biri olduğu kabul edilen Rift dağını es geçmemeye özen gösterin. İster günübirlik isterseniz iki günlük trekking paketleri satın alabilirsiniz. Trekking noktalarından tavsiye edeceğimiz bir yer o da Talassemtane Ulusal Parkıdır.

Şehirden Manzara Noktası Şafşavan’ın mavilikleri içinde kaybolmak kadar şehir manzarasını izlemekte insanın gözlerine bayram ettiriyor. Bunun için öyle bir yer keşfettik ki aman şimdi tepeye kim tırmanır diyeceklere müthiş nokta atışı olacak. Şehrin Uta El Hammam bölgesinde saklı bir türbe var. Kapısı yeşil renkli.

İşte tam bu türbenin yanında bir dükkan var. Dışardan pek bizi içine çekmemişti. Ama sahibi biz türbenin önünde fotoğraf çekilince yanımıza gelip türbeyi anlatmaya başlayınca bizim türk olduğumuzu öğrendi. Tabi yine aldı başına değişik muhabbetler. Neymiş efendim bu türbeye çocuğu olmayan kadınlar, dileği kabul olsun diye gelip adakta bulunanlar vs geliyormuş.

Neyse baktık sohbet iyice sıkıcı geliyor gitmeye yeltendik. Bu sefer tutturdu dükkanıma gelin sizi terasına çıkarıcam diye. Aslında bu adam derdi satış yapmak olmalı diye düşünürken ne alaka bizi terasa çıkarsın ki diye tedirgin tedirgen merdivenleri tırmanmaya başladık. Manzara, teras müthişti. Buraya bir cafe açsalar herhalde Şafşavan’ın en popüler yeri olurdu kesin. Tabi bu fikrimizi sahibine söylemekten de geri kalmadık. Adam maddiyatla alakayı kesmiş anlaşılan. Fas halkı Türk dizileriyle kafayı bozmuş durumda. Kadın-erkek hepsi bizim dizilerin hastası. Manzarayı izledikten sonra dükkanı gezdik. İçeride gerçekten çok özel ve eski parçalar var. İlgilenenler olursa buraya muhakkak girmelerini tavsiye ediyoruz.

Sonumuz nasıl mı oldu? Adama teşekkür edip uzun bir vedalaşma evresine girdikten sonra akşam bak illa bekliyorum gelin Türk dizisi izleriz dedi ehehueheueh.

Chefchaouen Şafşavan’a ne zaman gidilir?

• En düşük sezon Aralık ve Mart ayları arası
• Gidilmesi gereken en iyi dönem ise Mart ayından Aralık ayına kadar
• En sıcak ve kuru dönemler Temmuz ve Ağustos ayları
• En soğuk ve yağışlı dönemler Aralık, Ocak ve Şubat aylar

Şafşavan deniz seviyesinden yüksekte olduğundan ve dağlarla çevrili bir bölgede yer almasından dolayı genelde sabah erken saatlerde ve akşamları serin havanın etkisi altına girer. Eğer konaklamayı hostel tarzı yerde yapıyorsanız klima ve benzeri ısıtıcı olmadığından üşümeniz yüksek ihtimaldir. Aslında bir bakıma Karadeniz’e çok benzettiğimiz bir şehir olmuştur Şafşavan. O yüzden bizim tavsiyemiz Şafşavan’a gidilmesi gereken dönem Mayıs ve Haziran ayı ile Eylül ve Ekim aylarıdır.

Şafşavan’da Ne Yenir?

Şafşavan Medina bölgesindeki meydanda dediğimiz gibi cafe ve restaurantlar bulunmaktadır. İstediğiniz yere girip gönül rahatlığıyla yemeğinizi yiyebilirsiniz. Ama bizim size özel bir tavsiyemiz var ki buraya gitmeden Şafşavan’dan dönmeyin.

Assaada Restaurant sokak arasında kalıyor. Eğer adını bilmiyorsanız denk gelmeniz çok zor. Belki denk gelirsiniz ama bu sefer de bu ne biçim yer sokağa 3-5 plastik masa atmışlar deyip es geçersiniz. Aman böyle demeyin. İçeri girin ve teras katına çıkın. Teraste toplam 2 masası var. Biz şanslıydık ki yer bulabildik. Yediğimiz en güzel, en bol porsiyon ve en ucuz restaurant burasıydı.

Şafşavan Nerede Kalınır?

Şafşavan küçük bir şehir olsa da 200’ün üzerinde pansiyon, butik otel ve riad seçeneğine sahip. Yani bütçe dostu odalardan teraslı manzara krallarına kadar “her cebe, her zevke göre” bir yer bulmak mümkün.

Biz her iki gidişimizde de Old Town (Medina) bölgesini tercih ettik. Çünkü Şafşavan’ın en tatlı, en fotojenik sokakları burada. Kaldığımız oteller tamamen farklıydı ama deneyimlerimiz birbirini güzel tamamladı:

İlk seyahatimizde, şehrin merkezi olan ana meydana birkaç adım uzaklıkta bir otelde kaldık.

• Sabah dışarı çıktığın anda o meşhur mavi sokaklara dalıyorsun.
• Kafe, restoran, hediyelikçi… Hepsi burnunun dibinde.
• “Gezmeye hemen başlayayım, yürüyüş mesafesinde her şey olsun” diyorsan tam bu bölge sana göre.

Son gidişimizde ise “Bu kez manzara bizim olmalı!” diyerek biraz daha tepeye kurulu bir riad seçtik.

• Otelin geniş terası vardı ve Şafşavan’ın mavi deniz gibi görünen evleri ayaklarımızın altındaydı.
• Akşamüstü gün batımında terasta oturup nane çayı içmek? 10/10.
• Biraz yokuş çıkıyorsun ama manzaraya değiyor. Hatta “sporumu da yaptım” diye kendini teselli edenler kulübüne hoş geldin.
  

Şafşavan’a Nasıl Gidilir?

Şafşavan’a Fas şehirlerinin hiç birinden trenle ulaşım yolu bulunmamaktadır. Tren güzargahı üzerinde olmadığından trenle hiçbir türlü ulaşım yoktur.

Fes’ten otobüsle 4,5 saat. Ücreti 75 MAD = 8 USD (kurlar makalenin yayına alındığı günkü kur bilgisine göre yazılmıştır)

Kazablanka’dan otobüsle 6,5 saat. Ücreti 140 MAD = 15 USD

İspanya’dan gelecekseniz Tangier şehrine feribotla geçip buradan CTM otobüslerine binip 2,5 – 3 saat otobüs yolculuğu yaptıktan sonra varabilirsiniz.

Tetaouen’dan otobüsle 1 saat

Trenle Şafşavan’a Ulaşım

Eğer uzaktan gelecekseniz yolun bir kısmını trenle gelip ardından otobüsle devam etmek en mantıklı yol olacaktır. Bunun için Marakeş veya Kazablanka’dan Tangier’e trenle geçip Tangier tren istasyonundan taksi ile otobüs durağına gidip buradan otobüs bileti alıp Şafşavan’a gidebilirsiniz.

Rotanız üzerinde Fes şehri varsa yine buraya trenle gelip Fes otobüs durağından bilet alıp ulaşabilirsiniz. Fes otobüs durağı şehri saran surların tam karşısında bulunuyor. Yani şehirden yürüyerek rahatlıkla otobüs durağına gidebilirsiniz. Bunun için taksi tutmanıza gerek yok.

Şafşavan otobüs durağı şehrin birkaç km dışında bulunuyor. Otobüs durağından dışına adım atar atmaz taksiler sizi şehre götürmek için bekliyor olacak. Aslında yürüyerek rahatlıkla şehre gidebilirsiniz. Tek sıkıntı otobüs durağından dışarı çıkıp sola döndükten sonraki uzun ve dik yokuştur. Bunu aşarım derseniz tabanlara kuvvet, kim tutar sizi 🙂

Bizim hikayemize gelince Şafşavan dönüşünü sabah ilk otobüs seferine almıştık. Henüz hava aydınlanmadan otelden check-out yaptık. Her ne kadar otelden taksi istesek de otel Şafşavan Medina bölgesinde olduğundan ve buraya araç girmediğinden taksi çağıramayacaklarını söylediler. Biz de Medina bölgesinden ana bölgeye çıkalım cadde üzerinde illaki buluruz dedik. Ama düşündüğümüz gibi olmadı. Sabahın köründe sokaklarda sadece biz valizin tekerlek sesi eşliğinde sabah sporumuzu yaptık.

Hani Fas güvenli mi diye çok soru soruyorsunuz ya bu sorunun cevaplarından birini de bu hikaye versin size 😉 İki bayan sabahın köründe otobüs durağına sıkıntısız yürüyebiliyor.

Bu Fas gezi rehberinde; Fas’a nasıl gidilir, vize durumu, para birimi, güvenlik, şehirler arası ulaşım, Fas’ta ne yenir, nerede kalınır, Marakeş–Fes–Şafşavan–Kazablanka’da gezilecek yerler ve Fas’a ne zaman gidilir sorularının hepsininin cevabını bulabileceksiniz.

Fas dünyanın en farklı ülkelerinden bir tanesi. Turist olarak Fas’a gidecekseniz ilk akla gelen ve ziyaret edilmesi gereken şehir Kazablanka olarak bilinir. Fas’ta gezilecek yerler oldukça fazla ve her bir şehir birbirinden değişik deneyimler yaşamanıza katkı sağlayacaktır.

Uzunca bir süre Fas gezisi gerçekleştirdiğimiz, bu ülkeye vakit ayırdığımız için Fas gezi notları herkese fikir sunacak diye düşünüyoruz.

Fas Güvenli Mi

Şafşavan Gezilecek Yerler

Fes Gezilecek Yerler

Marakeş Gezi Rehberi

Yazılarımıza da bakıp bilgi almayı ihmal etmeyin.

Fas Hakkında Genel Bilgiler

Fas, Kuzeybatı Afrika’da, bir yanında Atlas Okyanusu diğer yanında Akdeniz olan; çölü, dağları, kraliyet şehirleri ve Berberi kültürüyle baya katmanlı bir ülke. Resmi dili Darija (Fas Arapçası) olsa da günlük hayatta Fransızca çok yaygın, kuzeyde ise İspanyolca da sık duyuluyor. Ülkenin yerli halkı Berberiler ve Tamazight dili hâlâ Atlas Dağları’nda ve çöl köylerinde aktif şekilde konuşuluyor. Başkent Rabat; ama en turistik şehirler Marakeş, Fes, Şafşavan ve Kazablanka. Para birimi Fas Dirhemi (MAD) ve ülkede Euro birçok yerde kabul ediliyor. Halkın yaklaşık %99’u Müslüman, resmi din İslam; ama ülkede yüzyıllardır yaşayan Yahudi toplulukları da hâlâ bazı şehirlerde kendi mahallelerinde (Mellah’lar) varlığını sürdürüyor. Yönetim şekli anayasal monarşi; ülke bir krallık ve şu anki kral VI. Muhammed. Ekonomide tarım, fosfat, balıkçılık, tekstil ve turizm öne çıkıyor; sardalya ihracatında dünyada zirvelerde geziniyorlar, argan yağı ve şarap üretimi de ülkenin önemli yüzlerinden.

Coğrafya ve iklim tarafında ise Fas tek modlu bir ülke değil; Akdeniz kıyısında yumuşak, Atlas Dağları’nda serin, güney ve iç kesimlerde ise Sahra etkisinde çöl iklimi hâkim. Bu yüzden Fas her zaman “yanımıza bir tişört yeter” ülkesi değil; özellikle kasım–mart arasında akşamlar ve kuzey şehirleri ciddi serin olabiliyor, riad’ların çoğunda ısıtma zayıf olduğu için valizi hazırlarken kış ülkesi gibi düşünmekte fayda var. Kültürel olarak nane çayı (nam-ı diğer Fas viskisi), tajin, kuskus, dar sokaklı medinalar, djellaba denen yerel kıyafetler ve fotoğraf çekilmeyi pek sevmeyen bir halk seni bekliyor. Ulaşım tren ve otobüsle gayet rahat, şehirler arası yolculuklar güvenli; ama taksi ve pazarlık işlerinde hafif uyanıklık şart. İngilizce çok yaygın olmadığı için Google Translate ve offline harita (Maps.me) resmen can kurtarıyor. Kısacası Fas; dil, din, tarih, mimari ve gündelik hayatın iç içe geçtiği, biraz hazırlıkla gidersen seni fazlasıyla ödüllendiren, hikâyeli bir coğrafya.

Fas’ın Tarihi

Fas, Kuzey Afrika’daki üç ülkeden biridir. Cezayir ve Tunus diğerleridir. Fas’ın yaklaşık yüzölçümü İsveç kadardır. Cebelitarık boğazının bir yanında Avrupalı gezginler için Afrika’ya açılan kapı, Faslılar içinse Avrupa’ya açılan kapıdır.

Afrika kıtasının kuzeybatı köşesinde Avrupa’ya yalnızca 13 km uzaklıktaki ülke dünyaca Morocco olarak bilinir. Batısı Atlas Okyanusu, kuzeyi Akdeniz ile çevrili ülkeye sadece Türkiye Fas demektedir.

Ülkenin resmi dili Arapça olmasına rağmen halkın hemen hemen hepsi Fransızca bilmektedir. Hatta ülkenin kuzeyine doğru çıktıkça İspanyolca’nın dahi konuşulduğunu görebilirsiniz.

Derinin, arganın ve haşhaş’ın ana vatanı Fas’ın ilk yerlileri Berberilerdir. Ülkeye geldikleri yıl M.Ö 8000 yıllarına dayanır. Çok geçmeden Avrupalı tüccarlar tarafından sömürülmeye başlanan ülke 5. Yy’a kadar Roma hakimiyetine girmiştir. Roma İmparatorluğunun ikiye bölünmesinden sonra Vandollar, Vizigotlar, Bizans ve Yunanlar hakimiyet sürdükten sonra 7. Yy’da Arapların hakimiyeti başlamıştır. Arapların girmesiyle ülkede Müslümanlık yayılmaya başlamıştır. Osmanlı bu toprakların neresinde diye soracak olursanız Osmanlı İmparatorluğu bu topraklarda hiç hakimiyet sürmemiştir.

Son olarak 20 yy’ın başlarında Fransızlar tarafından işgal edilmiş bir sömürge ülkesi olmuştur. 30 Mart 1912 yılında Fas Sözleşmesi ile sömürge ilan edilmiştir.

Fas 1957 yılında bağımsızlığını kazanıp Fas Krallığı olmuştur. 1927 yılından bu yana Sultanlıkla yönetilmeye başlanan ülkenin başına Sultan V. Muhammed gelmiştir. Ve 1961 yılına kadar hükümdarlığını sürdürmüştür. Ölümü üzerine yeni Kral oğlu II.Hasan olmuştur. 1999 yılından bu yana Fas kralı II.Hasan’ın oğlu VI. Muhammed’dir.

Berberiler hakkında kısa bilgi vermek gerekirse;

Fas’ın ilk yerlilerinin Imazinghen olarak anılan Berberiler olduğu bilinir. Berberiler güneybatı ve merkez Asya’dan gelmişlerdir. Zamanla diğer etnik gruplarla kaynaştıkları için fiziksel görünüşleri değişmiştir. Tabi bu süreç binlerce yıl süre gelmiştir.

Kabile kimliklerine sıkı sıkıya bağlı oldukları için halen yaşamlarını dağlarlarda, çöllerde devam ettirmektedirler.

Katılacağınız çöl turlarında Berberilerin köylerine ziyaret edildiği için bu halkı görebilme şansınız olduğunu unutmayın!

Fas Seyahat Rehberi

Afrika kıtasının kuzeyinde gizemli bir ülkedir Fas. Aklıllara ilk başka hemen çöl geliyor olsa ülke çölden fazlasını sunmaktadır.

Resmi Adı : Fas Krallığı

Başkenti : Rabat

Dil : Arapça ve Fransızca

Bağımsızlık Tarihi : 2 Mart 1956

Din : % 99 müslüman, kalanı Hristiyan ve Musevidir.

Fas’ın para birimi Dirhem’dir. Fas dirhemi yani MAD ama genellikle DH olarak simgelenmektedir.

10 MAD = 0.89 EURO (2023 güncel)

Ülke’de para bozdurmak ya da ATM bulmak gibi sıkıntılarınız olmayacaktır. Fas’a uçakla gelecekseniz Kazablanka havalimanıa varıyorsunuz. Kontrolleri geçip valizini alacağınız noktadaki döviz bürosundan paranızı bozdurabilirsiniz. Dışardaki fiyat ile buradaki arasında fark olmadığını söylemek isteriz. Bunun haricinde olur da döviz bürosu bulamazsanız ve elinizde Dirhem yoksa esnafın sadece euro bozduğunu bilmenizi isteriz. Alışverişinizi dolar üzerinden yapacaksanız kurda ciddi farklılıklar olduğunu ve zarara gireceğinizi sakın unutmayın. Dirhem’den sonra ülkedeki tek geçerli para euro. O yüzden yanınıza Euro getirmenizi tavsiye ederiz. Kredi hemen hemen her yerde geçmektedir. Ama komisyon ödememek adına yanınıza yeterince döviz almanız en doğrusu.

Para biriminin üzerine de biraz internet hakkında bilgi verelim. Her gittiğimiz ülkede oranın sim kartını + internet paketini almadan edemiyoruz. Seyahat boyunca sürekli orda burda olduğumuz için bu yöntemle her daim internetimizin olması güzel bir şey. Aynısını Fas’ta da uygulamak istiyorduk. Ama Fas’a varıncaya kadar yeteri bilgi olmadığı için acaba sim kart alacak yer bulabilir miyiz derdindeydik. Yine havalimanında tam döviz bürosunun yanındaki kontuarda telefon kartı satan bir stand olduğunu gördük. Meğer satılmıyor, ülkeye gelenlere ve bu kartı almak isteyenlere ücretsiz veriyorlarmış. Sıkıntı şu ki içinde sadece belirli dakika konuşma hakkı ve 200 mb internet varmış. Buradan dolduramayacağımızı ama dışarda yükleme yapabileceğimiz yerler olduğunu söylediler. Konuşma çok gerekmez diye almadık. Tek aldığımız 5 gb internet paketiydi. Ücreti 50 DH = 5 USD

Fas’ta saat kaç? Fas, saat dilimi olarak Türkiye’den 3 saat geridedir.

Fas’ta 220-240 V elektrik kullanılıyor. Yanınıza her hangi bir dönüştürücü almanıza gerek yok. Tüm prizler bizimkine uymaktadır.

Fas’a Nasıl Gidilir? Uçuş ve Vize Bilgileri

Fas Türk vatandaşlarından vize istemeyen ülkeler arasında olduğundan biz Türkler için bir avantaj sağlıyor. Uçak biletinizi aldığınız gibi elinizi kolunuzu sallayarak ülkeye giriş yapabilirsiniz.

Yalnız uçaktan inip pasaport kontrolünden önce ufak form kağıtlarını doldurmalısınız. Bununla birlikte polis kontrolünden geçerken pasaportunuza giriş numarası vuruluyor. Otellerde check-in bilgilerini doldururken bu giriş numarası sürekli isteniyor.

Eğer Fas uçak biletinizi millerle satın almak istiyorsanız, önemli bir uyarı yapalım: THY’nin milla biletleme süreci telefon üzerinden yapılamıyor. Biletinizi düzenlemek için THY satış ofisine şahsen gitmeniz gerekiyor ve milleri kullanacak kişi mutlaka sizinle birlikte olmalı. Özellikle yaz döneminde milla biletleme yoğun olabildiğinden işlemleri son dakikaya bırakmamakta fayda var.

Türk vatandaşları Fas’a vizesiz girebilir. 90 güne kadar turistik ziyaretler için herhangi bir vize başvurusu yapmanıza gerek yoktur. Uçak biletinizi aldıktan sonra pasaportunuzun geçerliliğini kontrol etmeniz yeterlidir. (Minimum 6 ay geçerlilik önerilir.)

Fas’a vardığınızda giriş işlemleri oldukça pratiktir; ancak küçük bir detay var:

Pasaport kontrolünden önce bir giriş formu doldurmanız gerekiyor. Bu formda isim, pasaport numarası, meslek, konaklayacağınız otel vb. bilgiler yazılır. Formu el yazısıyla dolduruyorsunuz.

Polis kontrolünden geçtikten sonra pasaportunuza bir giriş numarası işleniyor. Fas’ta otellere giriş yaparken, şehirler arası ulaşım rezervasyonlarında veya güvenlik noktalarında bu numara sık sık sorulabiliyor. O yüzden numarayı kaybetmeyin ve pasaportunuzun olduğu bölümde bırakın.

Kazablanka’ya İnişten Sonra Ne Yapılır?

Kazablanka Havalimanı’na indiğinizde sizi şu süreçler bekler:

• Pasaport kontrolü (giriş formunu teslim ediyorsunuz)
• Bavul teslimi
• Bagaj alanındaki döviz bürolarından Dirhem (MAD) bozma imkânı
• Havalimanı tren hattıyla şehir merkezine kolay ulaşım
• Kazablanka Havalimanı’nda döviz bozdurmak dışarıya göre çok farklı değildir; bu nedenle inişte Dirhem almanız oldukça pratiktir.

Fas’a Gitmeden Önce Bilmeniz Gereken Ek Seyahat Genel Gereklilikleri

• Pasaport: En az 6 ay geçerlilik önerilir.
• Aşı gerekliliği yok, ancak seyahat sigortası şiddetle tavsiye edilir.
• SIM kart: Havalimanında uygun fiyata operatör stantları bulunur, internet paketleri ekonomiktir.
• Giriş formu her seferde doldurulur; çıkışta doldurmanız gerekmez.

Fas’ta Şehirler Arası Ulaşım Nasıl Yapılır?

Fas’ta şehirler arası yolculuk için ülkenin CMT isimli otobüs firmasını kullanabilirsiniz. İnternet sitesinden online bilet alımı olmasa da bu sayede gideceğiniz yerleri yazıp yolculuk süresini ve ücretini önceden öğrenme şansınız olacak.

Aynı şekilde tren yolculuğu içinde ONCF isimli internet sitesinden fiyatları ve yolculuk mesafelerini öğrenebilirsiniz. Otobüste olduğu gibi tren biletlerini de online alamıyorsunuz.

Tren yolculuklarınız için son ana kadar biletlerinizi garlardan alabilirsiniz. Yer bulamama gibi sıkıntı yaşamazsınız. Ama otobüs bileti için aynısını söyleyemeyiz. Fes – Chefchauene (Şafşavan) arası otobüs biletini bir gün önceden ertesi günün sabah ilk seferine almak istediğimizde boş koltuk olmadığını öğrenip mecburen akşam üzeri kalkacak otobüste yer bulmuştuk. Bu yaşadığımız olayın üzerine Fes – Chefchauene biletini alırken aynı anda Chefchauene – Kazablanka biletini de kestirdik.

Siz siz olun eğer Fas gezi planınız yani nereden nereye gideceğiniz belliyse daha ilk günden hem otobüs hem de tren biletlerinizi satış ofislerinde kestirin!

Koltuk Numarası Sistemi

Fas ülkesi içinde tren ile yapacağınız seyahatlerde unutmayın koltuk numarası verilmiyor. O yüzden trene oyalanmadan, erkenden binmenizi ve yer kapmanızı öneriyoruz. Kazablanka – Marakeş treninde yer olmadığından 15 dakika valizler elimizde seyahat ettiğimizi biliyoruz.

Tren yolculuklarında valizleri oturduğunuz bölümdeki üst raflara koyabilirsiniz. Herkese yetecek kadar alan olduğundan endişe duymayın. Baktınız yer kalmamış ayağınızın dibinde durabilir. Kimse bu durumdan şikayetçi olmuyor.

Trenin aksine otobüsle seyahat edecekseniz koltuk numarası olduğunu bilin. Hatta bilenizi alırken ofisteki yetkilinin bilgisayarından yerinizi dahi seçebilirsiniz. Rahatlıkta sınır yok!

Fas’ta Şehir İçi Ulaşım ve Taksi Kullanımı

Fas’taki şehirlerde yerel halkın kullandığı halk otobüslerini kullanabileceğiniz gibi Marakeş’te sarı taksileri, Kazablanka’da kırmızı renkli petit taksileri ve Şafşavan’da ( Chefchauene) aşık renkli taksiler veya mini van tarzı küçük araçlara binebilirsiniz.

Taksiler genelde taksi metrelerini açmadıkları için öncesinde pazarlık yapmayı ihmal etmeyin. Hatta gideceğiniz yerin mesafesini önceden öğrenin ki sadece 3 -5 km diye yolun uzun olmadığını belirtin. Fazla fiyat çekmeye yüzleri olmasın.

Marakeş ve Fes tren istasyonları şehir merkezine yaklaşık 3 km uzaklıkta bulunuyor. Yürümeyi sevenler için çok uzun bir mesafe değil. Ama yürümek bana göre değil araçsız şurdan şuraya gitmem derseniz taksiler emrinizde 😉

Kazablanka otobüs terminali ve tren istasyonu şehrin göbeğine yapılmış. Eğer şehir merkezinde kalacaksanız yine yürüyerek ulaşımınızı sağlayabilirsiniz. Şafşavan – Kazablanka yolculuğumuz sonunda araçtaki tüm turistler bizim gibi yürüyerek gitmişti (bir kaçı hariç)

Şafşavan’a tren hattı yok. Buraya sadece otobüslerle ulaşabilirsiniz. Otobüs terminali ise şehre 1 km uzaklıkta. Yürüyerek çok kolay ulaşılabilir. Tek sıkıntı aşmanız gereken dik bir yokuş olduğudur.

Ayrıca şehir içi ulaşımlarınız için Roby ve Careem uygulamaları ile ulaşım sağlayabilirsiniz.

Fas’ta Ne Yenir? Fas Yemekleri ve Lezzet Rehberi

Fas’ta yemek yemek için çok alternatifin olmasının yanı sıra yerel yemek çeşidi bakımında öyle aman aman alternatif yoktur.

Tajin : Fas’ın en meşhur yemeğidir.

Konik kapaklı güveç kaseler içinde pişen yemek türüdür. Ucuzundan pahalısına her türlü bütçeye uygun yemektir. Tavuk, et, balık ve sebzeli olarak pişirildiği için pek çok türü mevcuttur. Düşük bütçeli seyahat ediyorsanız 30 Dh’e, orta sınıf restaurantlarda 60 Dh’e, lüks restaurantlarda yemek isterseniz 140 Dh’den başlayan fiyatlarla yiyebilirsiniz.

Kuskus : Tajin’den sonra en meşhur yemek kuskus’tur. Hamuru elle açılmış ince ve küçücük kuskus Fas halkının ana yemekleri arasındadır. Genellikle üstüne sebze ve et yemeği ile servis edilmektedir. 

Zaalouk : Sarımsak kırmızı biber ve kimyon ile çeşnilendirilen közlenmiş patlıcan salatasıdır. Genellikle yanında ekmek ile servis edilmektedir. Harira : Fas’lıların ramazanda oruçlarını açmak için içtikleri çorbadır. Daha çok ramazan ayında pişirlmektedir.  Çorba domates, nohut, yeşil mercimek ve kuzu etinden yapılır. Dilerseniz üzerine taze kişniş ve limon dökerek çorbaya daha da lezzet katabilirsiniz.

Bissara : Kuru bakla çorbasıdır. Fas’lıların sabah kahvaltısında tükettikleri çorbayı zeytinyağ ve kimyonla taçlandırabilirsiniz.

Salyangoz Çorbası : Aslında çorbadan ziyade salyangozdur. Su içinde haşlanıp kaselere suyuyla konulduğundan çorba demişlerdir. Daha çok sokaklardaki tezgahlarda satılmaktadır. Kürdan ile kabuğun içindeki salyangozu rahatlıkla çıkarıp yiyebilirsiniz. Kasesi sadece 10 Dh. 

Shebakia : Susamlı, tarçınlı, portakallı, ballı ve daha pek çok çeşidi olan tatlılardır. Unutamadığımız tatlardan biriydi..Özellikle portakal çiçeği dedikleri müthişti. Fas’a giderseniz mutlaka denemizi öneririz. Tane olarak satın almıştık. Fiyatları 1 ve 2 Dh olarak değişmektedir.

Mint Tea : Fas’ın tek yerel içkisi. Hatta onların tabiriyle Moroccon Whiskey 🙂 Berberi çayının demlenmesi ve çayın cam bardaklara konulmasından sonra içine bol taze nane yaprağı ve şeker atılmasıyla servis ediliyor. Eğer şeker kullanmıyorsanız mutlaka siparişi verirken şekersiz demeyi ihmal etmeyin. Ama biz bile çayı, kahveyi şekersiz tüketen insanlar olarak şunu söylemek isteriz ki Mint Tea yarım da olsa şeker istiyor. Daha bir güzel oluyor 😉 Fiyatı yerine göre değişiyor. Ortalama 5 ila 20 Dh arasıdır. Otellerin hemen hemen hepsinde hoşgeldin içeceği olarak servis ediliyor. Bazı otellerde ise belirli saate kadar ücretsiz servis edilmektedir.

Fas’ta Nerede Kalınır? Riad Konaklama Rehberi

Fas konaklama anlamında fazlasıyla çeşitlilik sunmaktadır. Ancak sırtçantalı ve oldukça düşük bütçeyle gezenler için çok çok ucuza hosteller olmadığının da altını çizmemiz gerekiyor.

Marakeş ve Fes şehirlerinde mutlaka Riad’larda kalmanızı öneriyoruz. Riad’lar Fas’taki geleneksel evlerdir. Genelde iki kattan ibaret olan yapının tam ortasında bir avlu ve minik bir havuz bulunur. Odalar ise avlunun çevresinde alt ve üst katlardadır.

Düşük bütçeyle konaklayacağınız yerlerde ısıtıcı yoktur. Orta bütçeli konaklama yapacaksanız elektrikli ısıtıcı ve klima mevcuttur.

Yine düşük ve orta bütçeli konaklama sağlayan otellerde genelde kahvaltı fiyata dahil değildir. Rezervasyonunuzu yaparken kahvaltı olup olmadığını gözünüzden kaçırmayın. Oldu da kahvaltı dahil olmayan konaklama tercih ettiniz. Bunun için sakın üzülmeyin hatta art kahvaltı ücreti sakın ödemeyin. Çünkü Fas’ta kahvaltı gerçekten rezil durumda. İster ucuza ister pahalıya konaklayın. Kahvaltılarında reçel ve ekmek çeşidinden başka bir şey yok.

Kazablanka’da Riad’lar yoktur. Genelde modern oteller bulunuyor. Otobüs terminali veya tren istasyonuna yakın konumda konaklamanızı tavsiye ederiz.

Marakeş Konaklama Ücreti

Eğer ranzalı yani paylaşımlı odalarda konaklamak isterseniz kişi başı ücret 5 ila 10 usd arasındadır. İki kişi gidip özel odada konaklama isterseniz en düşük ücret 15 usd, orta sınıf (odaları temiz, kahvaltı dahil, güvenli, avlusu ve terası olan) 2 kişi için 35 dolar, lüks konaklama isterseniz iki kişi 90 ila 250 usd arasıdır.

Marakeş’te Konakladığımız Oteller;

Pure Riads

Dar Les Cigognes

Riad Chorfa

Fes Konaklama Ücreti

Fes’te konaklama yapmanız gereken bölge Fes el-Bali’dir. Otellerinizi mutlaka bu bölgeden ayarlamaya özen gösterin.Eğer ranzalı yani paylaşımlı odalarda konaklamak isterseniz kahvaltı dahil kişi başı ücret 7 ila 10 usd arasındadır. İki kişi gidip özel odada konaklama isterseniz en düşük ücret (kahvaltısız) 14-20 usd arasıdır, orta sınıf (odaları temiz, kahvaltı dahil, güvenli, avlusu ve terası olan) 2 kişi için ortalama 30 usd, lüks konaklama isterseniz iki kişi 90 ila 200 usd arasıdır.

Fes’te Konakladığımız Otel

Riad Lalamoune

Gelelim Şafşavan konaklamasına. Biz yer buluruz diye öncesinde rezervasyon yapmadığımız için sona kalan dona kalır misali önceden belirlediğimiz ve kalmak istediğimiz otellerde yer bulamadık. O yüzden iki gecesi (2 kişi için) 37 usd’e olan şehrin tam göbeğinde bir otelde kalmak zorunda kaldık. Riad konseptinde bir oteldi. Ancak odalarda ne klima ne de elektrikli ısıtıcı vardı. Şafşavan dağın yamacına kurulu bir şehir olduğundan hele ki yaz dönemi gitmiyorsanız akşamları çok serin olduğunu unutmayın ve bizim gibi kliması olmayan otelde sakın konaklamayın.

Şafşavan’da Konakladığımız Otel

Hostel Mauritania

İyi diyebileceğimiz oteller ise daha tepelik yerlere konumlandırılmıştır. Tercihiniz bunlardan yana olacaksa şehre gidip gelirken biraz merdiven tırmanacağınızı hatırlatırız.

Fas’ta Gezilecek Yerler: Marakeş, Fes, Şafşavan ve Kazablanka

Fas’ta ziyaret ettiğimiz şehirler sırasıyla; Marakeş, Fes, Şafşavan ve Kazablanka oldu. Sırasıyla hangi şehirde nereleri gezip görmek gerekir listelemeye başlayalım.

Marakeş’te gezilecek yerler ;

Majorelle Bahçeleri

Medersa Ben Youssef

Jemaa El Fna Meydanı

Koutoubia Cami

Menara Bahçesi

Bab Agnaou

Saadian Tombs

Palais el Badii

Palais de la Bahia

Tabakhane / Marrakech Tanneries

Fes’te gezilecek yerler

Bab Boujloud / Blue Gate / Mavi Kapı

Kairaouine Cami

Medersa Bou Inania

Zaouia Moulay Idriss II

Chouara Tabakhanesi

Mellah

The Royal Palace

Merenid Tombs

Jnan Sbil Bahçesi

Qarawiyyin Cami ve Üniversitesi

Kazablanka’da gezilecek yerler

II.Hasan Cami

Kazablanka Katedrali

Eski medina Bölgesi

Musevilik Müzesi

Sky28

Kraliyet Sarayı

Şafşavan’da gezilecek yerler

Cascades d’Akchour şelalesi

Ras El Maa Şelalesi

Spanish Mosquee

Talasemtane Ulusal Parkı

Manzara Noktası

Fas’a Ne Zaman Gidilir? Hangi Mevsim Daha Uygun?

Fas’a gitmek için en uygun dönem ne zaman, Fas’a ne zaman gidilir sorularının cevabını açıklama zamanı geldi.

Fas’ta üç farklı iklim görülmektedir. Akdeniz’e kıyısı olan bölgelerde Akdeniz iklimi, Atlas dağlarının olduğu bölgede serin iklim hakimken ülkenin iç kesimleri ve güney kısmı çöl iklimine sahiptir.

Fas’ın yaz dönemi Haziran ile Ağustos arası,

İlkbahar dönemi Kasım ile Şubat arası,

Sonbahar dönemi Mart başı ile Mayıs arası,

Olup, Nisan ve Mayıs ayları ülkenin genelini ziyaret etmek için en uygun aylardır. Hem sıcak olmaz hem de yağmur yağma olasılığı çok azdır.

Fas’ta Kaç Gün Kalınır? Örnek Fas Rotası Önerileri

Her seyahat öncesi özellikle gideceğimiz ülke hakkında pek bilgi sahibi değilsek kafamıza takılan şeylerden en önemlisi gideceğimiz ülkede kaç gün kalmamız gerektiğidir. Hangi şehirlere gideceğimize karar veririz. Ama bu şehirlere kaç gün ayırmalıyız kısmında muallaklar yaşarız.

Bize göre Fas’a giderseniz kalmanız gereken gün sayısı şu şekilde olmalıdır.

Türkiye’den uçuşlar sadece Kazablanka’ya olduğu için Kazablanka’ya mecbur gidiyorsunuz. Mecbur diyoruz çünkü bu şehirde inanın gezecek, görecek, vakit geçirecek hiç bir şey yok. Uçuş saatlerinize göre buraya yarım günden fazla vakit ayırmamaya özen gösterin.

Gelelim asıl vakit geçirmeniz gereken şehirlere. Biz Fas’ı gezmeye Marakeş ile başladık. Biz dolu dolu 4 günümüzü geçirdik. Size tavsiyemiz en az 5 gün bu şehirde kalmanızdır. 2 gün doya doya Marakeş’i gezin. Diğer 3 gün için de mutlaka Merzouga çöl turuna katılın. Burada dikkat!!!! Katılmanız gereken Merzouga. Sakın Zagora çöl turuna katılmayın! Çöl turu boyunca Varzazat / Ouarzazate şehrini de görmüş olacaksınız.

Fes için konaklama yapılacak gün tavsiyemiz 2 gündür. Marakeş’ten sonra burası pek dikkatinizi çekmeyi başaramayacak. O yüzden Fas planı yaparken lütfen Fes’i ilk sıraya koyup finali Marakeş veya Şafşavan / Chefchaouen ile ödüllendirin.

Diğer tavsiyelerimiz ise 2 gün Şafşavan / Chefcahouen, 1 gün Asilah’a ve yine Atlantik’in kıyısında merkezi Unesco Miras Listesinde olan Essaouira / Suvayr için 1 gün ayırmanızı tavsiye ederiz.

Fas’a Gitmek İçin 10 Neden

9.000.000 km2 büyüklüğünde, dünyanın en büyük sıcak çölünde deneyim yaşamak, yıldızların altında gecelemek, çölün ortasında gün doğumunu izlemek ve devasa çölde develer ile gezinti yapmak,

Atlas dağlarıda tırmanış yapmak ve Berberi halkın yaşamına tanıklık etmek,

Marakeş ve Fes çarşılarında kaybolmak, doya doya alışveriş yapmak,

Dünyanın en eski tabakhanesini görmek,

Dünyanın en eski üniversitesine ziyaret etmek (Al-Karaouine), 

Taghazout, Safi, Imsouane bölgelerinde sörf yapmak,

Kuzey Afrika’nın en yüksek (4167 metre) Toubkal’e tırmanmak,

Renkli şehirler görmek için (Marakeş pembe, Fez toprak rengi, Kazablanka beyaz, Şafşavan ise mavidir)

Dünyanın en uzun minaresine sahip Hasan II. Camii’ni görmek, 

Debdou şehrinde musevi ve müslümanların bir arada yaşadıklarına tanıklık etmek

Fes, Fas ülkesinin ikinci büyük şehridir. 2014 yılı sayımına göre nüfusu 1.1 milyon olan şehir 1925 yılına kadar Fas’a başkentlik yapmıştır.

Fas (Kuzey Afrika) 18 yy’da istila edilerek bazı uluslar tarafından 1492 yılına kadar hüküm sürülmüştür. Güney İspanya ile yakınlığından dolayı Cordoba, Carmana veya Ubeda’daki şehir mimarisini Fes’te görmek pek mümkündür.

Fes’te iki eski yerleşim alanına sahiptir. Bunlardan en büyüğü Fez el Bali bölgesidir. Eski şehir alanının dış tarafı tamamen surlarla çevrilidir. Sur içine Medina denilirken sur dışında kalan alana yeni şehir (Ville Nouvelle) denilmektedir. Fez el Bali bölgesi Endülüs mülteciler tarafından 790 yılında kurulmuştur. Fez el Bali dışındaki diğer bir eski yerleşim alanı da yahudi mahallesi olan Fez el Jdid’dir.

Yeni yerleşim yeri Ville Nouvelle bölgesi tipik Fransız kolonyal mimarisi ile dekore edilmiş bulvarlara, parklara ve meydanlara sahiptir. Gün geçtikçe yabancılar yeni bölgeden evler almaya başlamıştır.

Fez el Bali arnavut kaldırımlı ara sokakları ile tam bir labirent gibidir. 

1981 yılından bu yana Unesco Dünya Miras Listesinde yer alan eski şehir alanı için dünyanın en büyük yaya alanı olduğuna inanılıyor.

Ortaçağ’ın en büyük ve en eski şehri Fes eski şehir alanında 9000 adet sokağı içermektedir. Yanlış duymadınız tam 9000 sokak ve her biri birbirinden dar ve araçların girmesi yasak. Eski şehir sokaklarına tek girebilen eşekler. Çünkü yükleri tek taşıyabilecek şey onlar. Bazı anlar oluyor ki geçitteki eşek yüzünden geçemiyorsunuz. 

Üniversitesi ve Arap-Endülüs sanatının hazineleriyle parıldayan şehirdir.

Modern Çağ’dan ortaçağ’a ilk adımı batı’nın cazibe merkezi, Afrika’nın Atinası olarak dillere gelen, Rift dağlarının eteklerinde 9000’den fazla sokağı, dar geçitleri ve çıkmaz sokaklarıyla %1 milyondan fazla kaybolma riskiyle Fes’in giriş kapılarından en meşhuruyla atıyoruz.

Fes’te Gezilecek Yerler

Bab Bou Jeloud : 3 simetrik kemerle süslü kapı 1913 yılında inşa edilmiştir. Eski şehre girişi sağlayan en meşhur kapıdır. İç tarafı yeşil renkli dış tarafının rengi ise mavidir. Bu yüzden Bab Boujloud yani mavi kapı olarak anılmaktadır. Bu kapıdan girerek Medina’nın iki ana caddesine ulaşmanız mümkündür.

Medersa Bou Inania / Ebu İnaniye Medresesi : 1351-1356 yıllarında açılan okulda din eğitimleri veriliyormuş. Sultan Bou Inani tarafından kurulmuş Bou Inania Medresesi zamanının en iyi mimari örneklerinden biridir. Avluya adım atar atmaz duvar işlemeleri, çarpıcı el oymaları, duvarların alt kısmındaki sonsuz geometrik şekillerden oluşan çiniler ve girift kapılar görülmeye değerdir. Zemini siyah beyaz karolar, cephesi mermer ve taş işlemesi olmasıyla birbirine tezat oluştursa da bir bütünlük içindedir adeta.

Medresenin dışardan gözüken en belirgin özelliği ise yüksek kulesinin yeşil çinilerle işlenmiş olmasıdır. Gayrimüslimlerin içeri girilmesine izin verilmiyor. Sadece avluyu gezebiliyorlar.

Giriş ücreti 20 Mad, 1,80 euro

Dar Batha Müzesi :  19 yy’da inşa edilmiş yazlık saray 1916 yılından bu yana müze olarak hizmet vermektedir. Sanat ve tarihe biraz olsun ilginiz var bu müzeyi listenize eklemeyi ihmal etmemelisiniz. İçerde görebilecekleriniz arasında renkli Berberi halıları, antika enstrümanlar ve 14 yy’dan kalma seramik koleksiyonudur.

Mellah : Yahudilerin yaşadığı mahallelere Mellah denir. 14. yy’da yahudiler sığınmak için bu bölgeye yerleşmiştir. Günümüzde Fes’te sadece 200 yahudi kalmıştır. Bunların da çoğu yeni şehire taşınmıştır. Bu bölgede yahudi evlerine görüp, yahudi mezarlığının yanındaki bit pazarına ziyaret edip, görkemli bir şekilde restore edilmiş Aben Danan sinagogunu görebilirsiniz.

Kairaouine Üniversitesi ve Cami : Afrika’nın en büyük camisi ve dünyanın en eski üniversitesidir. Üniversite 859 yılında Tunuslular kurulmuş olup 12 yy’da Murabıtlar tarafından genişletilmiştir. Ve hala aktif durumdadır. Kapladığı alanı göz önüne getirin diye şunu söyleyebilir ki kompleks tam tamına 20.000 kişiyi içine alabilmektedir.

İçeri sadece müslümanların girmesine izin veriliyor.

Kraliyet Sarayı: Fes Palais Royal 13.yy’da inşa edilmiş bir saraydır. Saray’daki altından pirinç kapılar (7 tane) Fas’ın Fransa’dan bağımsızlığı kazanması üzerine 1960’larda inşa edilmiştir. Sarayın içine girilmesine izin verilmiyor. Çevresinde dolaşıp altın kapılarını görmek için gelebilirsiniz.

Chouara Tabakhanesi : Fes’ten bahsedince akla tabakhanenin gelmemesi ne mümkün. Üç adet tabakhaneye sahip olan şehirde en büyüğü ve binlerce yıldır işleyeni Chouara tabakhanesidir.

Fas’ın en melhur deri tabakhanesi Fes şehrindekidir. Marakeş’te de vardı. Ama ülkenin en büyük tabakhanesi Chouara’dır. Aslında şehrin çevresinde 3 ana tabakhane olmasına rağmen en ünlüsü burasıdır. Tabakhane’ye girdiğiniz anda çok kötü ve ağır bir kokuyla burun buruna gelecekseniz. Bunun için burnunuza taze nane götürmeyi ihmal etmeyin. Bir de tabakhaneye tepeden baktığınızda sanki bir ressamın boya paleti ayaklarınızın altına serilmiş gibi muazzam bir manzarayla karşılaşacaksınız. Gördüğünüz kil boya kaplarının içerisinde güvercin kakasıyla inek idrarı karışımı vardır.

Kendi başınıza bulabilir misiniz o konuda fikrimiz yok. Bizim tavsiyemiz konakladığınız otelden size rehber bulmasını rica etmenizdir. Böylelikle kimseyle muhattap olmadan rehberi takip ederek rahatlıkla tabakhaneyi ziyaret edebilirsiniz. Rehbersiz gitmek isterseniz illa café Terrasse Riad Kettani’yi offline haritanızda pinleyerek buraya gidebilirsiniz. Hem cafede bir şeyler içer hem de bu esnada deri dükkanlarına girmeye gerek olmadan tabahkaneyi görmüş olursunuz. Ya da tabakhane çevresindeki 10 veya 64 numaralı dükkanların terasına çıkabilirsiniz. Genelde tabakhane hikayeleri biraz kötüdür. Biz bunu Marakeş’te yaşadıktan sonra Fes’tekine otelin sağladığı rehber ile gittik.

Fes’i Panoramik İzleyin: Şehrin panaromik manzarasını günbatımı eşliğinde görmek fes’in en güzel aktivitelerinden biridir. Bunun için 13 ve 15.yy’da hüküm sürmüş olan Merenid sultanlarına ait olan mezarlığa/nekropole gidebilirsiniz.

Fes’te Yürüyüş Rotası Önerimiz

Kaybolmak bana göre böyle gezdiğimi daha iyi anlıyorum kendimi o şehre ait hissediyorum diyenlerdenseniz hiç rehber tutmayın deriz. Hele bir de elinizin altında maps.me uygulaması varsa dalın Fes sokaklarına yolları arşınlaya arşınlaya gezin.

Ama ben müslüman ülkede tek başıma gezemem hele ki 9000 sokak içinde diyorsanız otelinizden bir rehber isteyin ve takılın arkasına korkusuzca gezin.

Biz öyle ya da böyle neyi tercih edeceğinize bakmaksızın size yürüyüş rotası sunalım.

Başlangıç : Bab Bou Jeloud

Bitiş : Palais Jamai

Mesafe : 3 km

Süre : 3 saat

Rota : Bab Bou Jeloud – Medersa Bou Inania – water clock –  Chrabliyine Mosque –  henna souq –  Place an-Nejjarine – Nejjarine Museum of Wooden Arts & Crafts –  Souq an-Nejjarine – Zawiya Moulay Idriss II – Medersa el-Attarine – Kairaouine Mosque & University – Place as-Seffarine – Medersa as-Seffarine – Funduq Tastawniyine –  Sofitel Palais Jamaï 

Eski şehir için 3 saatlik yürüyüş turu kişi başı 12-13 euro arası, eski şehir dışı 1 saatlik yürüyüş turu ( Dara Tur ) ise kişi başı 20 euro’dur. Chouara tabakhanesine de yalnız gitmenizi önermiyoruz. Bunun için biz otel’in sahibinden rehber getirmesini istedik. Kişi başı 20 dirhem karşılığında artı ücret ödemeden tabakhaneyi de aradan çıkarmış olduk.

Fes’te Alışveriş

Fes alışveriş konusunda bir Marakeş değil ve uzunca bir süre de olacak gibi değil. Marakeş’ten sonra buraya gelince bir burun kıvırır olduk. Dükkanların şekli şemali bile değişikti. Marakeş’te tamamen yerel ürünler görürken burada eski çarşının dükkanlarında modern kıyafetler görünce ciddi anlamda itici geldi. Modern ve yerel birbirine girmiş durumda. Alışveriş yapacaksanız sakın Fes’e bırakmayın. O işi Marakeş’te halledin!

Ama bazı minik dükkanlar var ki çıkasınız gelmiyor içinden. Bunlardan biri tesadüfen bulduğumuz Medin Art. Sahibi çok tatlı bir Fransız. İçerdeki ürünlerin hemen hemen hepsi el yapımı ve özel tasarımlar. Almaya niyetlendiğimiz ayakkabı olmayınca kadın bizim için özel sipariş verdi ve yaptırttı. Ve bunu yaparken önden para bile talep etmedi. Güven konusunda sınırı aşmış dükkan sahiplerinden biriydi. Tabi biz ayakkabı haricinde dünyaları aldık o ayrı 🙂

Fes’te Nerede Ne Yenir?

Yemek yenecek bir çok restaurant ve cafe benzeri yerler mevcut. Biz Bab Bou Jeloud kapısından girdikten sonra yolun hafif sağa kıvrıldığı yerdeki tatlıcıların önündeki restaurantlarda yedik yemeğimizi. Aslında maksadımız burada yemek değildi. Restaurant önündeki görevli genç içeri davet edince tamam sonra geliriz diye başımızdan savmıştık. Ama istediğimiz gibi yer bulamayınca kısmet burasıymış. Zaten görür görmez tanıdı. İlginin alası bu çocukta bizden demesi. Poşetlerimize kadar yerleştirdi. Telefonlarımız internete girmeyince aldı eline dakikalarca girmesi için uğraştı. Girmiyor gibi olunca da kişisel veri bağlantısı yapayım demez mi 🙂

Cafe Clock’ta Deve Burger Yiyin

Atmosferiyle ve dizaynı ile Fes’in en iyi cafelerinden biridir. Ayrıca Fes başlı başına Fas yemekleri konusunda en iyi yerlerden biri olduğundan bu şehrin en güzel cafesine giderek deve burger deneyebilirsiniz. Cafe clock zincirinin kurucusu 2006 yılında Fes ziyareti yapmış olan Mike Richardson’dır. En sevdiğimiz yanı ise gelirin büyük kısmını hayır kurumlarına bağışlıyor oluşu.

Ayrıca mekanda her çarşamba günleri canlı müzik de oluyor. Cafe clock hemen Bou Inania medresesinin yanındadır. Bir de rainbow caddesine yakın olduğunu da belirtmek isteriz. Karanlık Derb el Magana sokağına girdikten sonra göreceğiniz tabelayı sokağın sonuna kadar takip edin. Çalışma saatleri 09:00-23:00 arasıdır.

Dar Seffarine’de Bir Akşam Yemeği Yiyin

600 yıldan daha eski olan yapı eski bir riyaddır. Fas yemeklerinin tadına bakmak için bu güzel ambiyansa sahip restaurantta akşam yemeği yiyebilirsiniz.

Bunun haricinde yemek için önereceğimiz yerler;

Chez Rachid

Fez Cafe

The Ruined Garden

Dar Ramouna

Restaurant Numéro 7

Diğer Fas yazılarımız da ilginizi çekebilir:

Fas Güvenli Mi?

Marakeş Gezi Rehberi

Şafşavan Gezi Rehberi