Yazılı kayıtlara göre ne zaman kimler tarafından yapıldığına dair kesin bilgiler olmamakla beraber yapının mimari özelliklerinde dahi bunu anlamak imkansızdır. Ancak Prof. Dr. Anthony Bryer’e göre Zil Kale 13. yy’da Kommenoslar Hanedanlığı döneminde inşa edilmiştir.

Zil Kale tarihi ipek yolu üzerinde yer aldığından bölgenin en önemli konaklama ve haberleşme merkezi olduğu bilinir. Kale Kommenoslar’dan sonra 15. yy’da Trabzon İmparatorluğunca kullanılmıştır. 16. yy’da bölgeyi fetheden Osmalı İmparatorluğu kaleyi güvenlik amacıyla kullanmaya başlamıştır. Yani kale 1800 yılına kadar Cenevizliler, Rumlar ve son olarak Osmanlılar tarafından kullanılmış sonrasında bakımsız ve ilgisiz bırakılmıştır. Neyse ki 2008 ila 2010 yılları arasında yapılan restorasyon ile Zil Kale bakımsızlıktan ve harap olmaktan kurtulmuştur.

Zil kale dış ve orta surlar ile iç kaleden ibarettir. Orta sur da bulunan yapılar şapel, muhafız binası ve baş kuledir.